Cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý và cải cách thủ tục phát hành chứng khoán, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp muốn huy động vốn thành công cần chuẩn bị kỹ lưỡng từ chất lượng báo cáo tài chính, mục đích sử dụng vốn đến minh bạch thông tin và quản trị rủi ro sau phát hành.

Thực tế cho thấy, thị trường chứng khoán đang ngày càng khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của doanh nghiệp. Hàng loạt chính sách mới như Nghị định số 200/2026/NĐ-CP về phát hành trái phiếu doanh nghiệp và các quy định rút ngắn quy trình chào bán cổ phiếu, niêm yết đang tạo động lực mới cho hoạt động huy động vốn. Tuy nhiên, theo các chuyên gia và doanh nghiệp, để tận dụng được cơ hội này, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự chuẩn bị bài bản và minh bạch ngay từ nội tại doanh nghiệp.

Theo ông Khương Tiến Hùng, Trưởng ban Quản lý chào bán chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Bet888 Trang nhà cái casino, hiện nay doanh nghiệp có nhiều lựa chọn huy động vốn như chào bán cổ phiếu ra công chúng, chào bán riêng lẻ, phát hành cổ phiếu để trả cổ tức, ESOP (chương trình phát hành cổ phiếu cho người lao động), phát hành trái phiếu ra công chúng hoặc trái phiếu riêng lẻ.

Với từng hình thức, doanh nghiệp đều phải đáp ứng các điều kiện về vốn điều lệ, kết quả kinh doanh, phương án phát hành, phương án sử dụng vốn cũng như chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định. Đối với IPO (phát hành lần đầu ra công chúng), quy trình hiện đã được thực hiện đồng thời với thủ tục niêm yết nhằm rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn sau phát hành.

Riêng với phát hành riêng lẻ, doanh nghiệp phải xác định đúng đối tượng chào bán là nhà đầu tư chiến lược hoặc nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp; tuân thủ quy định về hạn chế chuyển nhượng, khoảng cách giữa các đợt phát hành và giới hạn sở hữu nước ngoài. Đồng thời cần cân nhắc mức độ pha loãng cổ phiếu, nguyên tắc xác định giá chào bán và trách nhiệm xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Đối với trái phiếu ra công chúng, ngoài yêu cầu về năng lực tài chính, phương án phát hành, sử dụng vốn và trả nợ, doanh nghiệp còn phải thực hiện xếp hạng tín nhiệm trong một số trường hợp theo quy định. Chất lượng bản cáo bạch, kế hoạch sử dụng vốn và khả năng tạo dòng tiền để thanh toán gốc, lãi trái phiếu cũng là những nội dung được cơ quan quản lý đặc biệt quan tâm.

Theo ông Khương Tiến Hùng, trên thực tế có không ít doanh nghiệp đề xuất tăng vốn với lý do thiếu hụt dòng tiền nhưng báo cáo tài chính lại ghi nhận các khoản cho vay, cho mượn hoặc tạm ứng bên ngoài có giá trị lớn, làm giảm tính minh bạch. Vì vậy, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ rà soát kỹ các khoản ủy thác đầu tư, hợp tác kinh doanh (BCC) nhằm ngăn chặn tình trạng dòng vốn bị rút ra ngoài không đúng mục đích.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần xây dựng bản cáo bạch thận trọng, bảo đảm thông tin "cân xứng, không phải một chiều", phản ánh đầy đủ cả cơ hội lẫn rủi ro trên cơ sở các bằng chứng xác đáng.

Theo ông Khương Tiến Hùng, để huy động vốn hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch phát hành phù hợp với nhu cầu vốn và điều kiện thị trường; tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật; công bố thông tin chính xác, kịp thời; giám sát chặt chẽ việc sử dụng vốn sau phát hành; đồng thời tận dụng sự hỗ trợ của các đơn vị tư vấn pháp lý, tài chính, kiểm toán độc lập và tăng cường đào tạo nội bộ về quy trình phát hành cũng như quản trị rủi ro.

Ở góc độ đơn vị tư vấn, Bà Quách Thúy Quỳnh Giám đốc Pháp lý Khối Dịch vụ Ngân hàng Đầu tư, Công ty cổ phần Chứng khoán SSI cho rằng, Nghị định số 200/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ một trong những vướng mắc lớn nhất tồn tại nhiều năm qua là quy định về mục đích phát hành trái phiếu.

Theo bà Quách Thúy Quỳnh, trước đây Nghị định số 153/2020/NĐ-CP quy định mục đích phát hành trái phiếu để thực hiện các chương trình, dự án đầu tư nhưng chưa làm rõ khái niệm này, cũng chưa có sự tham chiếu cụ thể đến Luật Đầu tư, dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau giữa các doanh nghiệp và đơn vị tư vấn.

Nghị định số 200/2026/NĐ-CP đã quy định rõ mục đích phát hành trái phiếu là để thực hiện các dự án đầu tư theo các hình thức quy định tại Luật Đầu tư, qua đó tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho hoạt động phát hành.

Bà Quách Thúy Quỳnh cũng cho rằng, quy định mới cho phép doanh nghiệp được thay đổi điều khoản, điều kiện trái phiếu và làm rõ phạm vi cũng như trình tự thực hiện. Đồng thời, nghị định tăng cường trách nhiệm công bố thông tin và giám sát dòng tiền từ phát hành trái phiếu, kể cả dòng vốn chuyển đến doanh nghiệp cấp hai.

"Những quy định này vừa giúp doanh nghiệp lựa chọn dự án và hình thức đầu tư phù hợp với mục đích phát hành, vừa tạo thuận lợi hơn trong quá trình áp dụng pháp luật của cả tổ chức phát hành và đơn vị tư vấn", bà Quỳnh cho biết.

Theo đại diện Công ty cổ phần Chứng khoán SSI, khi khung pháp lý rõ ràng hơn, các đơn vị tư vấn và phân phối trái phiếu cũng có điều kiện nâng cao chất lượng tư vấn, hạn chế tình trạng vận dụng theo những cách hiểu khác nhau như trước đây.

Không chỉ thị trường trái phiếu, bà Quách Thúy Quỳnh cũng đánh giá triển vọng huy động vốn qua phát hành cổ phiếu đang tích cực hơn sau khi Nghị định số 245/2025/NĐ-CP được ban hành cùng các quy định rút gọn thủ tục IPO kết hợp niêm yết.

Theo bà Quách Thúy Quỳnh, trong 6 tháng đầu năm, nhiều doanh nghiệp đã bày tỏ mong muốn tận dụng cơ hội để phát hành cổ phiếu, trở thành công ty đại chúng và niêm yết trên thị trường. Cùng với việc thị trường chứng khoán Việt Nam được tổ chức xếp hạng FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi, đây sẽ là động lực cả về pháp lý lẫn thị trường để hoạt động huy động vốn tiếp tục sôi động trong thời gian tới.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Phú, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Nông nghiệp BaF Việt Nam nhận định, Nghị định số 200/2026/NĐ-CP là bước tiến tích cực, góp phần nâng cao tính minh bạch và từng bước khôi phục niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Ông Phú cho rằng quy định mới cho phép doanh nghiệp gửi tiền tại ngân hàng hoặc mua chứng chỉ tiền gửi trong thời gian chưa đến tiến độ giải ngân dự án là thay đổi rất thiết thực.

 Doanh nghiệp cần minh bạch thông tin để nâng cao hiệu quả huy động vốn trên thị trường chứng khoán. Ảnh minh họa: Bnews/www-bett88.com

Theo ông Phú, quy mô một đợt phát hành trái phiếu riêng lẻ thường từ vài trăm đến vài nghìn tỷ đồng, trong khi không có dự án nào giải ngân toàn bộ nguồn vốn ngay sau khi phát hành. Việc được phép gửi tiền hoặc mua chứng chỉ tiền gửi sẽ giúp doanh nghiệp có thêm nguồn thu để bù đắp một phần chi phí vốn trong thời gian chờ giải ngân, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn huy động.

Ông Nguyễn Văn Phú cũng cho rằng, những cải cách của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước trong khoảng 3 - 4 năm gần đây đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ phát hành. Nếu trước đây doanh nghiệp thường chỉ hoàn thành được một đợt phát hành mỗi năm thì hiện nay nhiều doanh nghiệp; trong đó có BaF đã có thể thực hiện hai đợt phát hành cổ phiếu hoặc trái phiếu trong cùng một năm.

Theo ông Phú, điều này giúp doanh nghiệp chủ động cân đối dòng vốn theo tiến độ từng dự án, giảm độ trễ trong triển khai kế hoạch đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Để tiếp tục phát huy vai trò của thị trường vốn, đại diện BaF kiến nghị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tăng cường tổ chức các hội thảo, diễn đàn để doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm và tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình lập hồ sơ phát hành. Đồng thời, cơ quan quản lý tiếp tục đẩy mạnh số hóa quy trình xử lý hồ sơ, đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí và thời gian thực hiện, qua đó nâng cao khả năng huy động nguồn vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp, góp phần tăng sức cạnh tranh của thị trường chứng khoán Việt Nam.