Minh họa ngoại hành tinh LHS 1140b ở tiền cảnh với bầu khí quyển giàu heli bao quanh. Ở phía xa là một ngoại hành tinh đá khác cùng quay quanh ngôi sao lùn đỏ. Ảnh: Trung tâm Vật lý Thiên văn Harvard & Smithsonian - CfA
Theo trang The Guardian (Anh), ngoại hành tinh này nằm cách chúng ta khoảng 49 năm ánh sáng và có khả năng tồn tại nước ở thể lỏng trên bề mặt.
Trước đây, giới thiên văn học đã phát hiện khí quyển quanh các ngoại hành tinh khí khổng lồ và nhóm hành tinh cỡ “cận Sao Hải Vương” (sub-Neptunes). Một số dấu hiệu về khí quyển cũng từng được ghi nhận ở các ngoại hành tinh đá nằm ngoài vùng có thể sinh sống của ngôi sao chủ – khu vực có điều kiện để nước tồn tại ở thể lỏng trên bề mặt, từ đó mở ra khả năng duy trì sự sống.
Tuy nhiên, phát hiện lần này mang ý nghĩa đặc biệt.
Tiến sĩ Collin Cherubim, tác giả chính của Bet88013 com Bảo mật tài khoản, người trước đây công tác tại Đại học Harvard (Mỹ), cho biết: “Đây là lần đầu tiên chúng tôi quan sát và xác nhận được sự tồn tại của bầu khí quyển trên một hành tinh đá nằm trong vùng có thể sinh sống bên ngoài Hệ Mặt Trời”.
Theo ông Cherubim, đây cũng là lần đầu tiên các nhà khoa học xác định trực tiếp được một thành phần của bầu khí quyển trên một ngoại hành tinh đá, bất kể hành tinh đó có nằm trong vùng có thể sinh sống hay không.
Ông đánh giá phát hiện này đưa LHS 1140b trở thành một trong những đối tượng triển vọng nhất để Bet88013 com Bảo mật tài khoản khả năng tồn tại sự sống và điều kiện có thể sinh sống bên ngoài Hệ Mặt Trời.
Ngoại hành tinh LHS 1140b có khối lượng gấp 5,6 lần Trái Đất và bán kính lớn hơn khoảng 70%. Theo ông Cherubim, hành tinh này có nhiều điểm tương đồng với Trái Đất về thành phần cấu tạo và nhiệt độ tổng thể, song cũng tồn tại những khác biệt đáng kể. Chẳng hạn, LHS 1140b luôn chỉ có một mặt hướng về ngôi sao chủ do hiện tượng khóa thủy triều, có thể sở hữu trữ lượng nước lớn hơn nhiều và nhiều khả năng có bầu khí quyển rất khác với Trái Đất.
Được phát hiện từ năm 2017, LHS 1140b nằm tương đối gần Trái Đất theo tiêu chuẩn thiên văn và quay quanh một ngôi sao lùn đỏ trong chòm sao Kình Ngư (Cetus). Dù nhỏ hơn và mờ hơn Mặt Trời, ngôi sao này lại phát ra tỷ lệ bức xạ ion hóa cao hơn.
Theo ông Cherubim, kết quả Bet88013 com Bảo mật tài khoản mới cho thấy LHS 1140b hội tụ những yếu tố cơ bản của một môi trường có khả năng duy trì sự sống: một hành tinh chủ yếu cấu tạo từ đá, nhiệt độ thích hợp để nước tồn tại ở thể lỏng và bầu khí quyển đủ khả năng giữ nước không thất thoát vào không gian, đồng thời che chắn bề mặt hành tinh trước các loại bức xạ có hại. Bên cạnh đó, ngôi sao chủ tương đối ổn định và hiếm khi xảy ra các đợt bùng phát mạnh.
“Đây thực sự là một mục tiêu rất đáng để tiếp tục quan sát, đặc biệt nhằm tìm kiếm các dấu hiệu của sự sống”, ông nói.
Nhóm Bet88013 com Bảo mật tài khoản cũng cho biết không phát hiện bầu khí quyển quanh LHS 1140c - một hành tinh đá khác cùng quay quanh ngôi sao này.
Trong Bet88013 com Bảo mật tài khoản công bố trên tạp chí Science, ông Cherubim và các cộng sự cho biết đã theo dõi LHS 1140b khi hành tinh này đi qua phía trước ngôi sao chủ bằng máy quang phổ hồng ngoại lắp trên kính thiên văn Magellan Clay tại Đài quan sát Las Campanas (Chile).
Dữ liệu thu thập trong năm 2024 cho thấy khí heli đang thoát khỏi hành tinh và phát tán vào không gian.
Theo ông Cherubim, nhóm Bet88013 com Bảo mật tài khoản đã loại trừ hàng loạt khả năng khác có thể tạo ra tín hiệu heli, trong đó có nguy cơ tín hiệu bị ảnh hưởng bởi bầu khí quyển Trái Đất.
Điều đáng chú ý là trong các quan sát thực hiện năm 2025, các nhà khoa học không còn phát hiện tín hiệu heli. Ông Cherubim cho biết kết quả này khiến nhóm Bet88013 com Bảo mật tài khoản hết sức bất ngờ và buộc phải rà soát lại toàn bộ dữ liệu ban đầu.
“Chúng tôi đã kiểm tra kỹ lưỡng và loại trừ một cách thuyết phục mọi khả năng có thể dẫn đến kết quả dương tính giả”, ông khẳng định.
Ảnh minh hoạ ngoại hành tinh LHS 1140b quay quanh một ngôi sao lùn đỏ cách Trái Đất khoảng 40 năm ánh sáng. Ảnh: Wikipedia
Giáo sư Jayne Birkby, chuyên gia vật lý thiên văn thuộc Đại học Oxford (Anh), nhận định đây là một phát hiện có ý nghĩa quan trọng. Theo bà, sao lùn đỏ là loại sao phổ biến nhất trong Dải Ngân Hà, đồng thời là mục tiêu lý tưởng để Bet88013 com Bảo mật tài khoản các ngoại hành tinh đá ở gần Trái Đất nằm trong vùng có thể sinh sống. Tuy nhiên, các ngôi sao này thường hoạt động rất mạnh, có thể cuốn bay bầu khí quyển của những hành tinh quay quanh, khiến chúng chỉ còn lớp khí quyển rất mỏng hoặc hoàn toàn trơ trụi.
“Việc phát hiện bầu khí quyển quanh LHS 1140b là một bước tiến quan trọng giúp chúng ta hiểu rõ hơn về khả năng tồn tại của các hành tinh quay quanh sao lùn đỏ”, bà nói.
Theo bà Birkby, việc tín hiệu khí quyển thay đổi theo thời gian cũng rất đáng chú ý, bởi điều đó phản ánh cách bầu khí quyển của ngoại hành tinh phản ứng trước bức xạ cực tím Bet88 free 100 tỷ lệ trả thưởng cực hấp dẫn cao từ ngôi sao chủ, đồng thời có thể cung cấp thêm manh mối về những biến đổi của môi trường trên bề mặt hành tinh.
“Điều đó cũng đặt ra một câu hỏi rất hấp dẫn: liệu sự sống có thể tồn tại ở đó hay không, và nếu có thì các dạng sống sẽ phải tiến hóa những cơ chế bảo vệ nào để thích nghi với môi trường khắc nghiệt ấy”, bà nhận định.
Trong khi đó, tiến sĩ Yamila Miguel thuộc Đài quan sát Leiden (Hà Lan) cũng đánh giá cao kết quả Bet88013 com Bảo mật tài khoản. Bà lưu ý rằng từ lâu giới khoa học đã biết các hành tinh ở gần ngôi sao chủ có thể bị thất thoát khí quyển vào không gian.
“Theo tôi, điều khiến LHS 1140b trở nên đặc biệt là hành tinh này đang mất đi một lượng khí quyển đủ lớn để chúng ta có thể phát hiện từ Trái Đất, điều vốn rất khó quan sát đối với một hành tinh đá có kích thước nhỏ”, bà nói.
Tuy nhiên, bà Miguel nhấn mạnh các quan sát hiện nay chỉ phản ánh lượng khí đang thoát ra từ tầng khí quyển phía trên, chứ chưa cho biết điều kiện ở tầng khí quyển thấp hoặc khu vực gần bề mặt – nơi sự sống, nếu tồn tại, nhiều khả năng sẽ hình thành và tiến hóa.
“Vì vậy, tôi cho rằng những kết quả này chưa mang ý nghĩa trực tiếp đối với việc phát hiện sự sống trên các hành tinh khác”, bà kết luận.