Theo tờ Kyiv Post, gói hỗ trợ bao gồm máy bay chiến đấu, hệ thống phòng không, tên lửa hành trình, bom dẫn đường chính xác và tên lửa đánh chặn. Thỏa thuận mới đồng thời mở ra khuôn khổ hợp tác quốc phòng dài hạn, trong đó có chuyển giao công nghệ và hỗ trợ sản xuất một số loại vũ khí tại Ukraine. Nhiều nhà quan sát đánh giá đây là động thái hiếm có trong chính sách hợp tác quốc phòng của Pháp thời hiện đại.

Những năm gần đây, Ukraine đã thiết lập nhiều chương trình hợp tác quốc phòng với các nước đồng minh. Anh hỗ trợ phát triển xuồng không người lái trên biển. Đan Mạch hợp tác về pháo. Đức hỗ trợ đạn pháo và xe bọc thép, trong khi chương trình tiêm kích F-16 được triển khai thông qua liên minh - gồm Hà Lan, Đan Mạch và Na Uy.

Tuy nhiên, phần lớn các chương trình này chủ yếu tập trung vào việc chuyển giao trang bị hoặc hỗ trợ hậu cần. Rất ít quốc gia cam kết giúp Ukraine tiếp nhận các hệ thống vũ khí hiện đại có giá trị lớn, đồng thời chuyển giao năng lực sản xuất và nâng cấp ngay trên lãnh thổ nước này.

Điển hình là các tiêm kích F-16 hiện được Không quân Ukraine sử dụng đều có tuổi đời trung bình khoảng 30 năm và phần lớn đã qua nhiều năm phục vụ trước khi được các nước viện trợ.

Trong bối cảnh đó, cam kết của Pháp không chỉ dừng ở việc chuyển giao những khí tài hiện đại nhất mà còn hướng tới xây dựng năng lực sản xuất, bảo dưỡng và nâng cấp lâu dài cho Ukraine. Nếu được triển khai đầy đủ, đây sẽ là lần đầu tiên Kiev nhận được một chương trình hợp tác quốc phòng toàn diện với quy mô lớn từ một quốc gia đồng minh.

Về quy mô, gói hỗ trợ này được đánh giá chỉ tương đương ở mức tương đối với hợp đồng bán 36 tiêm kích Rafale trị giá khoảng 7 - 8 tỷ USD mà Pháp ký với Ấn Độ năm 2016. Tuy nhiên, kế hoạch sản xuất Rafale tại Ấn Độ theo hợp đồng đó cuối cùng đã không được triển khai.

Phần lớn khí tài sẽ được lấy từ kho dự trữ của quân đội Pháp và từ sản lượng gia tăng của ngành công nghiệp quốc phòng nước này. Một phần kinh phí sẽ do Liên minh châu Âu (EU) hỗ trợ thông qua các cơ chế tài chính chung và nguồn thu từ tài sản của Nga đang bị phong tỏa.

Song song với các đợt chuyển giao vũ khí, thỏa thuận cũng chính thức xác lập khuôn khổ hợp tác phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo FREYJA do Ukraine khởi xướng với sự tham gia của Đan Mạch, Pháp, Đức, Italy, Hà Lan, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Anh.

Đáng chú ý, Mỹ không tham gia dự án này. Một số phân tích cho rằng nếu sáng kiến do Pháp dẫn dắt thành công, thị trường xuất khẩu các hệ thống phòng không, bom dẫn đường và tên lửa hành trình tại châu Âu có thể sẽ xuất hiện thêm đối trọng đáng kể bên cạnh các nhà sản xuất của Mỹ.

SAMP/T và SAMP/T NG: Lá chắn phòng không tầm xa

Một trong những nội dung quan trọng nhất của gói hỗ trợ là tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine thông qua các tổ hợp SAMP/T và phiên bản nâng cấp SAMP/T NG.

Đây là hệ thống phòng không tầm xa sử dụng radar hiện đại để phát hiện mục tiêu trên không và tên lửa Aster-30 để đánh chặn. Theo các nguồn công khai, một khẩu đội SAMP/T có giá khoảng 500 triệu USD, trong khi mỗi tên lửa Aster-30 có giá từ 2-4 triệu USD tùy phiên bản.

Theo các đánh giá, các phiên bản mới, đặc biệt là SAMP/T NG với radar và hệ thống điều khiển hỏa lực cải tiến, có khả năng đánh chặn tên lửa đạn đạo tốt hơn so với các phiên bản trước.

Đến nay, Pháp và Italy đã chuyển giao cho Ukraine ít nhất một hệ thống mỗi nước. Kiev từng cho biết cần khoảng 25 tổ hợp cùng loại để hình thành mạng lưới phòng thủ đủ khả năng bảo vệ phần lớn lãnh thổ trước các cuộc tập kích bằng tên lửa đạn đạo.

Một ưu điểm khác của SAMP/T, theo phía Ukraine, là nguồn cung tên lửa Aster-30 từ Pháp duy trì tương đối ổn định. Trong khi đó, các đợt cung cấp tên lửa Patriot do Mỹ sản xuất từng nhiều lần bị gián đoạn trong năm 2025, ảnh hưởng tới khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng phòng không Ukraine.

Theo thỏa thuận mới, Pháp sẽ chuyển giao thêm hai tổ hợp SAMP/T trước cuối năm 2026 và từ bốn đến tám tổ hợp SAMP/T NG trong các năm tiếp theo. Sản lượng tên lửa Aster-30 cũng dự kiến được nâng lên từ tháng 10.

Dẫu vậy, năng lực sản xuất Aster-30 vẫn là điểm nghẽn. Hiện mỗi năm chỉ có khoảng 100 tên lửa được chế tạo và phải đến năm 2028 sản lượng mới được kỳ vọng tăng lên khoảng 300 quả.

Để khắc phục hạn chế này, dự án FREYJA được kỳ vọng sẽ phát triển loại tên lửa đánh chặn có chi phí thấp hơn. Tuy nhiên, chương trình vẫn đang trong giai đoạn thiết kế. Nhà sản xuất Fire Point cho biết các vụ phóng thử đầu tiên có thể diễn ra vào cuối năm 2026 nếu tìm được đối tác cung cấp hệ thống dẫn đường.

Rafale: Nâng cấp đáng kể sức mạnh không quân

Pháp cũng cam kết chuyển giao 16 tiêm kích Rafale cho Ukraine.

Do Dassault Aviation phát triển, Rafale là tiêm kích đa nhiệm thế hệ 4,5 với hệ thống cảm biến, điện tử hàng không và năng lực tác chiến được đánh giá thuộc nhóm hiện đại nhất hiện nay.

Theo bài viết, lợi thế lớn nhất của Rafale không chỉ nằm ở tính đa nhiệm mà còn ở khả năng phát hiện mục tiêu, nhận thức tình huống và tác chiến điện tử, giúp phi công Ukraine có thêm lợi thế trong các trận không chiến hiện đại.

Giá xuất khẩu của mỗi chiếc Rafale dao động khoảng 80-110 triệu USD tùy cấu hình và điều kiện hợp đồng.

Đến nay, Pháp chưa công bố kế hoạch chuyển giao tên lửa không đối không Meteor.

Tổng thống Macron cho biết việc huấn luyện bốn phi công Ukraine đầu tiên sẽ bắt đầu trong năm 2026. Theo truyền thông Pháp, những chiếc Rafale đầu tiên nhiều khả năng sẽ được đưa vào hoạt động từ năm 2028. Hai bên cũng đang thảo luận khả năng xây dựng lực lượng khoảng 100 tiêm kích Rafale trong dài hạn.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Ukraine và Thụy Điển cũng đang xúc tiến kế hoạch đưa tiêm kích Gripen vào biên chế. Giới quan sát cho rằng việc Paris đẩy mạnh hợp tác với Kiev cũng nhằm gia tăng hiện diện của Rafale trong quá trình hiện đại hóa lực lượng không quân Ukraine.

Tuy nhiên, với năng lực sản xuất hiện khoảng 30 chiếc mỗi năm và dự kiến tăng lên 35-36 chiếc, Dassault Aviation vẫn phải ưu tiên đáp ứng nhu cầu của Không quân Pháp cùng các khách hàng đã ký hợp đồng trước như Ấn Độ và UAE. Vì vậy, nếu kế hoạch xây dựng phi đội 100 chiếc được triển khai, quá trình bàn giao có thể kéo dài đến giữa thập niên 2030.

SCALP: Tăng cường năng lực tấn công tầm xa

SCALP là một trong những loại tên lửa hành trình tầm xa đầu tiên Pháp chuyển giao cho Ukraine từ năm 2023. Phiên bản do Anh cung cấp mang tên Storm Shadow.

Theo bài viết, loại tên lửa này chủ yếu được sử dụng để tấn công các mục tiêu quân sự có giá trị cao nằm sâu phía sau chiến tuyến nhờ độ chính xác lớn và đầu đạn có sức công phá mạnh.

Một số cuộc tập kích bằng SCALP và Storm Shadow từng được truyền thông quốc tế đưa tin rộng rãi, trong đó có các đòn tấn công nhằm vào căn cứ hải quân Sevastopol năm 2023 và sở chỉ huy quân đội Nga tại tỉnh Kursk năm 2024.

Sau khi ngừng sản xuất trong một thời gian, dây chuyền chế tạo SCALP đã được khôi phục từ năm 2025 với sản lượng khoảng 50-100 tên lửa mỗi năm.

Theo Tổng thống Macron, Ukraine sẽ được chuyển giao đầy đủ thiết kế kỹ thuật và giấy phép sản xuất SCALP. Nếu triển khai thành công dây chuyền trong nước, Kiev có thể từng bước chủ động hơn về năng lực chế tạo tên lửa tầm xa.

Giới chuyên gia nhận định về lâu dài, các tên lửa SCALP sản xuất theo giấy phép tại Ukraine có thể trở thành sản phẩm xuất khẩu, mang lại lợi ích cho cả ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine và Pháp.

AASM Hammer: Mở rộng năng lực chế tạo vũ khí chính xác

Ngoài tên lửa hành trình, Pháp cũng sẽ hỗ trợ Ukraine sản xuất hệ thống dẫn đường AASM Hammer.

Hammer là bộ thiết bị dẫn đường và cánh lượn lắp trên bom thông thường, giúp biến chúng thành bom dẫn đường chính xác. Với chi phí khoảng 130.000 - 150.000 USD mỗi bộ, Hammer có giá thấp hơn đáng kể so với tên lửa hành trình nhưng vẫn bảo đảm độ chính xác cao.

Ukraine bắt đầu sử dụng Hammer từ đầu năm 2024 và đánh giá hiệu quả của hệ thống này tương đương bộ dẫn đường JDAM-ER do Mỹ phát triển. Pháp sau đó duy trì cam kết chuyển giao khoảng 60 bộ mỗi tháng.

Theo thỏa thuận mới, Kiev sẽ được cấp phép sản xuất Hammer trong nước. Điều này được kỳ vọng giúp nâng cao năng lực chế tạo bom dẫn đường chính xác của Ukraine, đồng thời tạo nền tảng phát triển ngành công nghiệp quốc phòng sau xung đột.

Bài viết cho rằng kinh nghiệm tích lũy trong điều kiện tác chiến thực tế có thể giúp các kỹ sư Ukraine tiếp tục cải tiến thiết kế, hướng tới các phiên bản có chi phí thấp hơn và phù hợp hơn với yêu cầu chiến trường.