Trong bối cảnh vẫn đang xem xét tương lai của chương trình mua tiêm kích tàng hình F-35 giữa căng thẳng kéo dài với Mỹ, Canada đã có bước đi đáng chú ý khi ký hợp đồng trị giá 564 triệu USD với tập đoàn quốc phòng Na Uy Kongsberg để mua tên lửa tấn công phối hợp JSM - loại vũ khí được thiết kế riêng cho F-35 và có thể mang trong khoang vũ khí bên trong mà không làm ảnh hưởng đến khả năng tàng hình của máy bay.

Thỏa thuận đưa Canada trở thành quốc gia thứ sáu vận hành JSM, sau Mỹ, Na Uy, Australia, Nhật Bản và Đức. Theo Kongsberg, việc tích hợp JSM vào phi đội tiêm kích thế hệ mới sẽ mang lại lợi thế tác chiến quan trọng cho Không quân Hoàng gia Canada (RCAF), đồng thời nâng cao đáng kể tầm hoạt động và hiệu quả chiến đấu của lực lượng này.

Ngoài hợp đồng mua sắm, Kongsberg cũng cam kết đầu tư vào ngành công nghiệp quốc phòng Canada thông qua Chính sách Lợi ích Công nghiệp và Công nghệ (ITB). Các khoản đầu tư hướng tới tạo việc làm, phát triển công nghệ lưỡng dụng và tăng cường hợp tác giữa doanh nghiệp với các cơ sở Bet88013 com Bảo mật tài khoản, đào tạo.

Canada chưa từ bỏ chương trình F-35

JSM là phiên bản phóng từ trên không được phát triển từ tên lửa chống hạm NSM, với thiết kế đặc biệt để nằm gọn trong khoang vũ khí của F-35. Điều này giúp tiêm kích vẫn duy trì được khả năng tàng hình trong khi mang theo vũ khí tấn công tầm xa.

Canada từng ký hợp đồng mua 88 tiêm kích F-35A Lightning II từ Chính phủ Mỹ và Lockheed Martin vào năm 2023 sau nhiều năm đàm phán. Tuy nhiên, đến tháng 3/2025, Thủ tướng Mark Carney quyết định rà soát lại toàn bộ thương vụ trong bối cảnh quan hệ Ottawa - Washington leo thang căng thẳng dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Dù vậy, Canada vẫn có nghĩa vụ pháp lý tiếp nhận 16 chiếc F-35A đầu tiên, trong đó chiếc đầu tiên dự kiến được bàn giao vào cuối năm nay.

Hiện Kongsberg chưa công bố số lượng tên lửa JSM mà Ottawa đặt mua. Vì vậy, chưa rõ lô tên lửa này chỉ nhằm trang bị cho 16 máy bay đầu tiên hay phục vụ toàn bộ kế hoạch mua 88 chiếc F-35. Tuy nhiên, việc ký hợp đồng được xem là tín hiệu cho thấy Canada vẫn đang chuẩn bị năng lực tác chiến cho phi đội F-35 trong tương lai.

Bản đánh giá về chương trình F-35 vốn dự kiến công bố vào cuối mùa hè năm 2025 hiện vẫn chưa có thời điểm phát hành chính thức.

Theo truyền thông, đầu năm nay Canada vẫn tiếp tục thanh toán cho các hạng mục sản xuất dài hạn của 14 chiếc F-35 tiếp theo. Đây là những linh kiện quan trọng như hệ thống điện tử hàng không, kết cấu thân máy bay và nhiều bộ phận phải đặt mua trước nhiều năm do dây chuyền sản xuất toàn cầu của Lockheed Martin luôn trong tình trạng quá tải. Động thái này được nhiều chuyên gia coi là dấu hiệu Ottawa chưa hề từ bỏ thương vụ F-35.

Trong nước, nhiều chính trị gia bảo thủ cùng lãnh đạo Không quân Hoàng gia Canada cũng liên tục kêu gọi chính phủ hoàn tất chương trình mua sắm. Họ cho rằng F-35 hiện là tiêm kích tàng hình thế hệ thứ năm duy nhất có thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu tác chiến của Canada, bảo đảm khả năng phối hợp với Mỹ trong khuôn khổ Bộ Tư lệnh Phòng thủ Không gian Bắc Mỹ (NORAD), đồng thời đối phó hiệu quả với các thách thức ngày càng gia tăng từ Nga và Trung Quốc.

Thậm chí, Trung tướng Jamie Speiser-Blanchet, Tư lệnh Không quân Hoàng gia Canada và là người ủng hộ mạnh mẽ chương trình F-35, đã trực tiếp tới nhà máy Lockheed Martin tại Fort Worth để ký lên phần khung thân của chiếc F-35 đầu tiên dành cho Canada.

Một số nhà phân tích nhận định cuộc rà soát chương trình F-35 chủ yếu mang ý nghĩa chính trị và ngoại giao, nhằm gửi thông điệp tới Washington hơn là thể hiện ý định thực sự hủy bỏ thương vụ.

JSM giúp F-35 phát huy tối đa ưu thế tàng hình

JSM là tên lửa hành trình chính xác tầm xa thế hệ mới do Kongsberg và Raytheon phối hợp phát triển. Khác với nhiều tên lửa hành trình nổi tiếng như AGM-158 JASSM hay LRASM của Lockheed Martin, JSM được thiết kế để nằm hoàn toàn trong khoang vũ khí của F-35.

Nhờ đó, F-35 vẫn duy trì được khả năng tàng hình khi xâm nhập không phận đối phương, đồng thời có thể thực hiện các cuộc tấn công từ khoảng cách an toàn mà không làm lộ vị trí.

Tên lửa có tầm bắn khoảng 275-350 km, đạt tốc độ cận âm cao và được trang bị đầu dò hồng ngoại hiện đại có khả năng tự động nhận dạng mục tiêu. Hệ thống dẫn đường kết hợp GPS/INS cùng khả năng bay bám địa hình giúp JSM hoạt động hiệu quả trên cả môi trường biển lẫn đất liền.

Vũ khí dài khoảng 4 m, mang đầu đạn nổ phá mảnh nặng 125 kg, sử dụng cánh gập và cánh đuôi tối ưu khí động học. Đặc biệt, JSM được trang bị liên kết dữ liệu hai chiều tương thích với mạng Link 16, cho phép phi công cập nhật mục tiêu, đổi mục tiêu, hủy nhiệm vụ hoặc nhận thông tin tác chiến ngay trong quá trình tên lửa bay đến mục tiêu.

Sự kết hợp giữa F-35 và JSM mang lại năng lực tác chiến theo nguyên tắc "phát hiện trước, khai hỏa trước". Nhờ hệ thống radar, cảm biến quang - điện tử và khả năng hợp nhất dữ liệu tiên tiến, F-35 có thể phát hiện mục tiêu từ khoảng cách xa trong khi vẫn giữ được khả năng tàng hình.

Sau khi phát hiện mục tiêu, máy bay có thể phóng JSM từ ngoài vùng bao phủ của phần lớn hệ thống phòng không đối phương để tiêu diệt tàu chiến, sở chỉ huy, trận địa phòng không hoặc các mục tiêu chiến lược trên bộ với mức độ rủi ro rất thấp đối với phi công.

Đối với Canada, tổ hợp F-35 và JSM được đánh giá đặc biệt phù hợp với các nhiệm vụ tại Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương cũng như hoạt động trong khuôn khổ NORAD, khi Nga và Trung Quốc ngày càng gia tăng hiện diện quân sự tại các khu vực này.

Ngoài việc tăng cường năng lực phòng thủ lãnh thổ, sự kết hợp này còn cho phép Canada tiến hành các cuộc tấn công tầm xa từ các căn cứ tiền phương hoặc trong các chuyến tuần tra, đồng thời nâng cao khả năng phối hợp tác chiến với Mỹ và các đồng minh NATO thông qua việc chia sẻ dữ liệu mục tiêu theo thời gian thực.

Trong bối cảnh Ottawa vẫn cân nhắc đa dạng hóa lực lượng chiến đấu cơ với các lựa chọn như Saab, việc mua JSM được xem là khoản đầu tư có chi phí tương đối thấp nhưng mang lại giá trị tác chiến lớn. Dù Canada cuối cùng chỉ tiếp nhận 16 hay toàn bộ 88 chiếc F-35, loại tên lửa này vẫn sẽ là nền tảng quan trọng để nâng cao đáng kể năng lực chiến đấu của không quân nước này.