Một nghiên cứu mới của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh sẽ tác động đến cuộc sống làm việc của gần 80 triệu người trên khắp các quốc gia thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).
Tuy nhiên, chỉ một tỷ lệ nhỏ làm việc trong các ngành nghề có mức độ tiếp xúc cao nhất và cho đến nay chưa có bằng chứng về việc mất việc làm trên diện rộng.
Theo phóng viên TTXVN tại Geneva, báo cáo có tiêu đề "AI tạo sinh và thị trường lao động tại ASEAN: Mức độ tiếp xúc đáng kể, sự gián đoạn hạn chế, sự chuẩn bị không đồng đều" xem xét những tác động của AI tạo sinh đối với việc làm và thị trường lao động trên khắp 11 quốc gia ASEAN bằng cách xem xét cả mức độ tiếp xúc nghề nghiệp và các mô hình mới nổi về việc áp dụng AI tạo sinh.
Theo ước tính của ILO, 22,9% tổng số việc làm tại ASEAN (tương đương gần 80 triệu người lao động) thuộc các ngành nghề có mức độ tiếp xúc tiềm tàng với AI tạo sinh ở mức cao hơn mức tối thiểu.
Tuy nhiên, chỉ có 3,3% lực lượng lao động, tương ứng với 11,7 triệu người lao động, làm việc trong các ngành nghề được xếp vào “danh mục tiếp xúc cao nhất.” Khoảng 67% việc làm vẫn tập trung ở các ngành nghề không có dấu hiệu tiếp xúc với AI tạo sinh.
Trong số 9 quốc gia ASEAN có dữ liệu, Singapore ghi nhận tỷ lệ người lao động tiếp xúc với AI tạo sinh ở mức cao hơn mức tối thiểu cao nhất, chiếm 42,2% tổng số việc làm.
Tiếp theo là Philippines (28,1%), phản ánh một phần nền kinh tế tương đối định hướng dịch vụ và công nghệ thông tin của quốc gia này; Indonesia (21,7%); Việt Nam (20,8%); và Thái Lan (20,6%).
Báo cáo ghi nhận rằng việc làm trong các ngành nghề có nguy cơ cao tiếp tục mở rộng trên khắp ASEAN.
Bản báo cáo lưu ý: “Tiềm năng chuyển đổi thị trường lao động là rất lớn, nhưng sự gián đoạn trên diện rộng vẫn chưa thể thấy rõ.”
Việc áp dụng AI tạo sinh vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa đồng đều, với việc sử dụng tập trung vào các ngành nghề đòi hỏi công nghệ cao và mức độ tiếp nhận tương đối hạn chế trong các văn phòng và cơ quan hành chính mặc dù các công việc này này có mức độ tiếp xúc cao.
Báo cáo nhấn mạnh rằng người lao động trẻ (15-24 tuổi) và người lao động trưởng thành có mức độ tiếp xúc với AI tạo sinh tương tự nhau.
Tuy nhiên, báo cáo xác định được khoảng cách giới tính đáng kể trong việc tiếp xúc với AI. Phụ nữ có khả năng được tuyển dụng vào các ngành nghề có mức độ tiếp xúc cao với AI tạo sinh cao gấp đôi so với nam giới, phản ánh sự tập trung của họ vào các vai trò văn thư, hành chính.
Nghiên cứu cũng xác định được “khoảng cách chuẩn bị” không đồng đều trên toàn khu vực, với Singapore nổi bật là một hệ sinh thái AI cạnh tranh toàn cầu, kết hợp cơ sở hạ tầng kỹ thuật số tiên tiến, nguồn nhân tài dồi dào và cách tiếp cận toàn diện của chính phủ đối với chiến lược triển khai.
Để đảm bảo rằng đổi mới AI góp phần vào tăng trưởng năng suất, tạo ra việc làm chất lượng và thúc đẩy các lợi ích toàn diện và công bằng trên khắp ASEAN, báo cáo đã nêu ra các ưu tiên khu vực.
Các ưu tiên này gồm quản trị lấy con người làm trung tâm; phát triển kỹ năng toàn diện bằng cách mở rộng các chương trình nâng cao kỹ năng và đào tạo lại, với trọng tâm cụ thể vào phụ nữ và thanh niên; hỗ trợ các doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME) vượt qua các rào cản trong việc ứng dụng AI; và tăng cường trao đổi kiến thức cũng như phối hợp phát triển nguồn nhân lực giữa các quốc gia thành viên./.
Báo cáo của OECD cho thấy AI chưa gây thất nghiệp quy mô lớn, song đang thay đổi nhu cầu kỹ năng, thu hẹp cơ hội việc làm đầu vào và đặt ra yêu cầu đào tạo lại, nâng cao năng lực cho người lao động.