Quyết định điều chỉnh, bổ sung phương án quản lý rừng bền vững tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Bình Châu-Phước Bửu giai đoạn 2020-2030 vừa được Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong tư duy quản lý tài nguyên rừng sau khi thành phố mở rộng không gian phát triển.

Mục tiêu bảo vệ nguyên vẹn 9.739,16 ha đất có rừng hiện hữu được đặt trong một tầm nhìn rộng hơn, coi hệ thống rừng phòng hộ, rừng đặc dụng là hạ tầng sinh thái và nguồn “vốn tự nhiên” phục vụ phát triển bền vững.

Bảo tồn hệ sinh thái, mở rộng dư địa phát triển

Khu Bảo tồn thiên nhiên Bình Châu-Phước Bửu trải dài trên địa bàn các xã Hồ Tràm, Xuyên Mộc và Bình Châu, Thành phố Hồ Chí Minh, là khu rừng nguyên sinh ven biển duy nhất của Việt Nam còn tương đối nguyên vẹn.

Trên diện tích hơn 10.927 ha, khu bảo tồn sở hữu gần 9.739 ha đất có rừng, gồm hơn 8.003 ha rừng tự nhiên và hơn 1.735 ha rừng trồng đã thành rừng.

Hệ sinh thái đa dạng với đồi, núi, hồ, suối, biển và rừng tạo nên nơi cư trú của 750 loài thực vật cùng nhiều loài động vật quý hiếm, là mắt xích quan trọng trong mạng lưới bảo tồn đa dạng sinh học của vùng Đông Nam Bộ.

Theo phương án vừa được điều chỉnh, thành phố đặt mục tiêu duy trì nguyên vẹn toàn bộ diện tích đất có rừng hiện hữu; giữ độ che phủ rừng từ 89,12% trở lên đến năm 2030; khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên hơn 50 ha rừng nghèo và tiếp tục bảo vệ 32 loài thực vật, 47 loài động vật quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng.

Nhìn vào các chỉ tiêu trên, có thể thấy trọng tâm của phương án không dừng ở việc giữ diện tích rừng. Điều thành phố hướng đến là bảo vệ sự toàn vẹn của hệ sinh thái và nâng cao chất lượng rừng trong dài hạn.

Tiến sỹ Huỳnh Đức Hoàn, Giám đốc Ban Quản lý Rừng phòng hộ, đặc dụng Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, việc điều chỉnh phương án quản lý rừng bền vững phản ánh tư duy mới trong quản lý tài nguyên thiên nhiên khi thành phố bước sang giai đoạn phát triển mới.

Rừng được xác định là một bộ phận của hạ tầng sinh thái, góp phần bảo đảm an ninh môi trường, tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu và tạo nền tảng cho phát triển xanh.

Theo đó, điểm mới quan trọng là chuyển từ quản lý diện tích rừng sang quản trị hệ sinh thái rừng. Giá trị cần gìn giữ không chỉ nằm ở hơn 9.739 ha đất có rừng mà còn ở các sinh cảnh tự nhiên, nguồn gen quý hiếm và những dịch vụ hệ sinh thái mà khu rừng mang lại.

Nếu Cần Giờ được biết đến với hệ sinh thái rừng ngập mặn có giá trị toàn cầu thì Bình Châu-Phước Bửu là khu rừng tự nhiên ven biển hiếm hoi còn giữ được tính nguyên vẹn.

Hệ sinh thái này góp phần điều hòa khí hậu, hấp thụ carbon, giữ nước, hạn chế xói lở, giảm tác động của thiên tai và kết nối không gian sinh thái giữa rừng với biển. Trong bối cảnh thành phố định hướng phát triển theo mô hình đô thị biển, những giá trị này ngày càng trở nên quan trọng.

Đánh thức giá trị “vốn tự nhiên”

Bảo tồn được xác định là nguyên tắc xuyên suốt, song phương án mới cũng mở ra hướng khai thác hợp lý các lợi thế của Bình Châu-Phước Bửu để tạo nguồn lực cho chính công tác bảo tồn.

Theo quy hoạch, Khu Bảo tồn thiên nhiên Bình Châu-Phước Bửu sẽ phát triển ít nhất 5 tuyến và 38 điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí trên diện tích khoảng 3.890 ha tại Hồ Cốc, Bàu Nhám, ngọn Hải Đăng, núi Hồ Linh, núi Đá Vách, núi Tầm Bồ, Vườn sưu tập gỗ cây rừng và Trung tâm Bet88011.com hiện đang mở truyền thông môi trường.

Mô hình này hướng tới tạo thêm nguồn thu cho khu bảo tồn, đồng thời mở rộng sinh kế cho người dân địa phương thông qua các dịch vụ du lịch sinh thái.

Theo Tiến sỹ Huỳnh Đức Hoàn, phát triển du lịch sinh thái phải đặt yêu cầu bảo tồn lên hàng đầu. Ban Quản lý sẽ phân vùng chức năng theo mức độ nhạy cảm của hệ sinh thái, kiểm soát chặt các dự án đầu tư và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý rừng.

Hệ thống thông tin địa lý (GIS), ảnh viễn thám, thiết bị bay không người lái, camera giám sát và cơ sở dữ liệu số sẽ được sử dụng để theo dõi diễn biến tài nguyên rừng theo thời gian thực, phục vụ phòng cháy, chữa cháy và phát hiện sớm các nguy cơ xâm hại rừng.

Ông Lê Châu Hải Vũ, Chuyên gia phát triển bền vững, Giám đốc Công ty tư vấn doanh nghiệp ConsulTech cho rằng, thành phố cần coi rừng là một loại “vốn tự nhiên” có thể lượng hóa giá trị.

Bên cạnh giá trị về gỗ, cần đánh giá đầy đủ các dịch vụ hệ sinh thái như hấp thụ carbon, điều tiết nguồn nước, bảo tồn đa dạng sinh học, du lịch sinh thái và các giá trị Bet88013 88k Cho Tân Thủ bản địa theo chuẩn quốc tế.

Thực tế, việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về tài nguyên rừng, kiểm kê trữ lượng carbon và hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) sẽ tạo điều kiện để Bình Châu-Phước Bửu tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Cùng với đó là các cơ chế tài chính xanh như chi trả dịch vụ môi trường rừng, trái phiếu xanh và hợp tác công - tư nhằm huy động nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn.

Các chuyên gia cho rằng, Bình Châu-Phước Bửu có nhiều lợi thế để phát triển các cơ chế tài chính xanh nhờ diện tích lớn, hệ sinh thái còn nguyên vẹn và khả năng hấp thụ carbon cao.

Những vướng mắc về dữ liệu, tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế chia sẻ lợi ích cần sớm được tháo gỡ để giá trị sinh thái của rừng có thể chuyển hóa thành nguồn lực đầu tư cho bảo tồn.

Việc điều chỉnh phương án quản lý rừng bền vững tại Khu Bảo tồn thiên nhiên Bình Châu-Phước Bửu cho thấy định hướng phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển mạnh sang khai thác giá trị của hạ tầng sinh thái.

Khi rừng được nhìn nhận là tài sản chiến lược của đô thị biển, công tác bảo tồn sẽ có thêm động lực từ kinh tế xanh, tín chỉ carbon và du lịch sinh thái. Đây cũng là nền tảng để thành phố nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn mới./.

​

​