Theo phóng viên TTXVN tại Nhật Bản, ngày 7/7, chính quyền tỉnh Shizuoka, miền Trung nước này, đã phê duyệt việc xây dựng tuyến đường sắt điện từ siêu tốc trong khu vực, đánh dấu bước tiến lớn sau hơn một thập kỷ bế tắc.
Dự án này, còn được gọi là Đường sắt Shinkansen Chuo (Linear Chuo Shinkansen), do công ty vận hành đường sắt Trung Nhật Bản (JR Tokai) khởi công xây dựng vào năm 2014 nhằm kết nối 3 khu vực đô thị lớn là Tokyo ở phía Đông, Nagoya ở miền Trung và Osaka ở phía Tây Nhật Bản.
Tuyến đường sử dụng công nghệ nam châm siêu dẫn để nâng các toa tàu lên khỏi mặt đường ray, cho phép tàu đạt tốc độ tối đa 500 km/giờ và rút ngắn thời gian di chuyển giữa ga Shinagawa ở Tokyo và ga Nagoya ở Aichi xuống còn khoảng 40 phút.
Theo kế hoạch, tuyến đường sắt giữa Shinagawa và Nagoya sẽ được đưa vào khai thác trước, sau đó sẽ mở rộng thêm đến Osaka.
Ban đầu, JR Tokai đặt mục tiêu khai trương đoạn Shinagawa-Nagoya trong năm 2027. Tuy nhiên, kế hoạch này bị trì hoãn do công ty và chính quyền tỉnh Shizuoka không đạt được đồng thuận về đoạn tuyến dài 8,9km đi qua địa phương.
Bước ngoặt đến vào ngày 7/7, khi Thống đốc tỉnh Shizuoka Yasutomo Suzuki tuyên bố phê duyệt việc khởi công dự án. Theo đó, chính quyền tỉnh sẽ ký thỏa thuận với JR Tokai trên cơ sở các cam kết về bảo vệ môi trường tự nhiên.
Quyết định này được đưa ra sau khi cựu Thống đốc Heita Kawakatsu, người phản đối mạnh mẽ dự án, từ chức. Kể từ năm 2017, ông Kawakatsu nhiều lần bày tỏ lo ngại việc thi công đoạn tuyến qua Shizuoka có thể làm giảm lưu lượng nước của sông Oi chảy qua khu vực trung tâm tỉnh.
Mặc dù hai bên đã tiến hành nhiều vòng đàm phán nhưng không đạt kết quả. Sau khi ông Suzuki nhậm chức vào tháng 5/2024, tiến trình đàm phán được đẩy nhanh.
Đầu năm nay, hai bên đã đạt được thỏa thuận, theo đó JR Tokai cam kết thực hiện các biện pháp khôi phục nguồn nước nếu hoạt động xây dựng ảnh hưởng đến việc sử dụng nước tại địa phương, đồng thời bồi thường nếu các biện pháp này không mang lại hiệu quả.
Nếu các thủ tục được hoàn tất đúng kế hoạch, việc xây dựng sẽ bắt đầu trong năm nay. Do điều kiện thi công phức tạp, đoạn tuyến qua Shizuoka dự kiến mất khoảng 10 năm để hoàn thành, đồng nghĩa tuyến đường có thể đi vào hoạt động sớm nhất vào năm 2036.
Bên cạnh tiến độ, chi phí xây dựng cũng là một thách thức lớn do giá vật liệu và nhân công tăng cao. Tổng chi phí cho đoạn Shinagawa-Nagoya hiện được ước tính khoảng 11.000 tỷ yen (tương đương 67 tỷ USD), gấp đôi so với mức dự toán 5.500 tỷ yen khi dự án được khởi động năm 2014.
Để đẩy nhanh quá trình triển khai và kiểm soát chi phí, JR Tokai đã thành lập một bộ phận chuyên trách nhằm giám sát tập trung việc phát triển công nghệ và tiến độ xây dựng.
Hiện JR Tokai đang khai thác tuyến Tokaido Shinkansen dọc theo “Cung đường vàng” (Golden Route), nối Tokyo, Kyoto và Osaka - tuyến đường thu hút đông đảo khách du lịch quốc tế.
Nhờ lượng khách nước ngoài gia tăng, doanh thu từ hoạt động du lịch nội địa của JR Tokai trong tài khóa 2025 (kết thúc vào tháng 3 năm nay) tăng 33% so với tài khóa trước, đạt 156 tỷ yen.
Khi đi vào hoạt động, tuyến tàu điện từ siêu tốc sẽ rút ngắn một nửa thời gian di chuyển giữa Tokyo và Osaka so với tuyến Tokaido Shinkansen, đồng thời tạo thêm một trục giao thông chiến lược giữa các đô thị lớn của Nhật Bản, góp phần bảo đảm năng lực vận tải trong bối cảnh tuyến Tokaido Shinkansen đã khai thác hơn 60 năm./.
Để đảm bảo vốn dài hạn, JR Tokai đề xuất cơ chế linh hoạt cho phép điều chỉnh giá vé theo biến động chi phí, dù chưa xác định có tăng giá vé trên các tuyến Shinkansen hiện nay hay không.