Mang nhiều dị tật tim bẩm sinh phức tạp ngay từ khi chào đời, bé trai sinh non nặng 1,5kg đã vượt qua ca đại phẫu tim hở kéo dài hơn 5 giờ tại Bệnh viện Tim Hà Nội. Thành công của ca mổ được đánh giá là rất hiếm gặp ở trẻ sinh non có cân nặng thấp.

Bé sơ sinh 1,5kg mang hàng loạt dị tật tim nguy hiểm

Bé trai sinh ngày 11/6 tại Phú Thọ, chào đời khi mới 31 tuần tuổi thai, chỉ nặng 1,5kg. Ngay sau sinh, trẻ rơi vào tình trạng suy hô hấp nặng, phải thở máy và được chuyển đến Bệnh viện Nhi Hà Nội cấp cứu.

Trong quá trình điều trị nhiễm trùng phổi, các bác sĩ phát hiện trẻ mắc nhiều dị tật tim bẩm sinh nghiêm trọng gồm thông liên thất, thiểu sản quai động mạch chủ và còn ống động mạch.

Sau gần hai tuần hồi sức tích cực, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Tim Hà Nội. Qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ xác định trẻ mắc đồng thời nhiều tổn thương tim và mạch máu phức tạp như thông liên thất, thông liên nhĩ, còn ống động mạch lớn, thiểu sản quai động mạch chủ, hẹp khít eo động mạch chủ, hở van ba lá và tăng áp động mạch phổi nặng.

Ngay sau đó, bệnh viện đã tổ chức hội chẩn đa chuyên khoa để đánh giá toàn diện mức độ tổn thương cũng như cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ của các phương án điều trị.

Không phẫu thuật, bệnh nhi gần như không có cơ hội sống

PGS.TS Nguyễn Sinh Hiền, Giám đốc Bệnh viện Tim Hà Nội cho biết, đây là một trong những ca bệnh đặc biệt khó. Nếu chỉ tiếp tục hồi sức tim phổi mà không can thiệp phẫu thuật, bệnh nhi gần như chắc chắn không thể qua khỏi do tổn thương tim quá phức tạp.

Phương án chia thành hai lần phẫu thuật cũng được đưa ra xem xét nhưng nhanh chóng bị loại bỏ bởi trẻ bị hẹp đồng thời cả eo và quai động mạch chủ. Vì vậy, hội đồng chuyên môn thống nhất lựa chọn phương án duy nhất là sửa chữa toàn bộ các tổn thương trong một lần mổ, đồng thời phải sử dụng tuần hoàn ngoài cơ thể.

Đây cũng chính là yếu tố khiến nguy cơ rủi ro trong và sau phẫu thuật tăng lên rất nhiều.

Đại phẫu hơn 5 giờ trên cơ thể chỉ có 1,5kg

Ê-kíp phẫu thuật đã tiến hành vá các lỗ thông lớn trong tim, đồng thời tạo hình lại quai và eo động mạch chủ.

Trong giai đoạn sửa chữa vùng quai động mạch chủ, bệnh nhi được áp dụng kỹ thuật tưới máu não chọn lọc kết hợp hạ thân nhiệt sâu nhằm bảo vệ não và các cơ quan quan trọng trong suốt quá trình ngừng tuần hoàn.

Theo ThS.BS Nguyễn Đăng Hùng, phụ trách Khoa Ngoại nhi, đây là ca mổ có độ khó rất cao bởi phải xử lý đồng thời tất cả các tổn thương cả trong tim lẫn ngoài tim trên một cơ thể sinh non vô cùng nhỏ bé.

"Ở trẻ sinh non, các mô rất non và dễ rách, nguy cơ chảy máu sau mổ rất lớn. Trong khi đó, để thực hiện tim hở bắt buộc phải sử dụng máy tuần hoàn ngoài cơ thể", bác sĩ Hùng cho biết.

Khó khăn lớn nhất là tổng lượng máu của một trẻ nặng 1,5kg chỉ rất ít. Khi đưa máu vào hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể, bắt buộc phải pha loãng máu, đòi hỏi ê-kíp gây mê, phẫu thuật và vận hành máy tim phổi nhân tạo phải phối hợp chính xác tuyệt đối nhằm hạn chế tối đa nguy cơ tổn thương các cơ quan.

Bên cạnh đó, việc sử dụng thuốc chống đông trong hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể cũng làm tăng nguy cơ xuất huyết não ở trẻ sinh non do thành mạch còn rất non yếu. Quá trình pha loãng máu còn có thể gây rối loạn đông máu, rối loạn điện giải và giãn mạch, khiến việc kiểm soát sau mổ trở nên đặc biệt khó khăn.

Sau hơn 5 giờ phẫu thuật liên tục, ê-kíp đã hoàn thành việc sửa chữa toàn bộ cấu trúc tim cho bệnh nhi.

Thử thách chưa dừng lại sau ca mổ

Ngay sau phẫu thuật, trẻ được chuyển về Khoa Hồi sức Ngoại nhi để tiếp tục điều trị tích cực. Theo BS Nguyễn Đăng Hùng, giai đoạn hồi sức sau mổ cũng là một thử thách không kém ca đại phẫu. Do sinh non, từng bị nhiễm trùng phổi và trải qua cuộc phẫu thuật tim hở lớn, hệ miễn dịch của trẻ suy giảm đáng kể, khiến nguy cơ nhiễm trùng luôn ở mức rất cao. Ngoài việc kiểm soát nhiễm khuẩn, các bác sĩ còn tích cực phục hồi chức năng hô hấp do phổi của trẻ đã tổn thương từ sau sinh và phải thở máy kéo dài khiến cơ hô hấp suy yếu.

Hiện sức khỏe bệnh nhi tiến triển tích cực, tiên lượng khả quan. Ê-kíp điều trị đang tiếp tục nuôi dưỡng tĩnh mạch, hồi sức toàn diện và chuẩn bị các bước để trẻ có thể tập tự ăn trong thời gian tới.

Khẳng định năng lực phẫu thuật tim bẩm sinh chuyên sâu

Theo các bác sĩ, trên thế giới, những trường hợp trẻ sinh non chỉ nặng khoảng 1,5kg nhưng phải phẫu thuật tim hở để xử lý đồng thời nhiều dị tật tim bẩm sinh là rất hiếm gặp và chỉ có thể thực hiện tại các trung tâm tim mạch chuyên sâu với đầy đủ nhân lực, trang thiết bị và kinh nghiệm hồi sức sơ sinh.

Việc sửa chữa thành công toàn bộ các tổn thương tim ngay trong một lần phẫu thuật không chỉ mở ra cơ hội sống cho bệnh nhi mà còn tiếp tục khẳng định năng lực làm chủ các kỹ thuật tim bẩm sinh phức tạp của Bệnh viện Tim Hà Nội trong điều trị những ca bệnh đặc biệt khó.