Từ việc kết hợp tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng với các phương pháp khảo sát địa vật lý hiện đại, lực lượng chức năng từng bước khoanh vùng vị trí các hố chôn tập thể, mở ra cơ hội tìm lại những người lính đã nằm lại dưới lòng đất gần sáu thập kỷ.
Khoa học đồng hành cùng ký ức lịch sử
Giữa tháng 6/2026, Công viên Lê Thị Riêng trở thành hiện trường của một cuộc khảo sát đặc biệt. Thay vì máy móc thi công cỡ lớn, khu vực này xuất hiện các tổ công binh, chuyên gia địa vật lý, nhà khoa học cùng cán bộ Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Quân khu 7. Mục tiêu của họ không phải xây dựng một công trình mới, mà tìm lại các cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Trước khi tiến hành đào thăm dò, lực lượng chức năng triển khai khảo sát tại ba khu vực nghi vấn bằng nhiều thiết bị chuyên dụng như radar xuyên đất, máy đo điện trở suất, thiết bị định vị và dò tìm vật liệu nổ. Đây là lần đầu tiên việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại một khu vực đô thị được thực hiện với quy mô lớn, kết hợp đồng thời giữa tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và công nghệ hiện đại.
Lực lượng công binh cùng nhóm Bet88013 com Bảo mật tài khoản đã đưa các thiết bị rà phá bom mìn, radar xuyên đất, đo ảnh điện vào khảo sát tại 3 khu vực nghi vấn trong khuôn viên Công viên Lê Thị Riêng.
Theo kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng, thành viên nhóm Bet88013 com Bảo mật tài khoản, sau nhiều tháng thu thập tài liệu, đối chiếu ảnh hàng không, bản đồ quân sự và làm việc với các nhân chứng, nhóm Bet88013 com Bảo mật tài khoản xác định khu vực A có nhiều cơ sở lịch sử nhất. Các tài liệu đều cho thấy dải nghi vấn kéo dài theo hướng cầu Thê Húc hiện nay. Một số nhân chứng còn cho biết ngoài rãnh chôn chính có thể còn tồn tại các rãnh phụ, vì vậy phạm vi khảo sát được mở rộng lên khoảng 5.000 m2.
Bên cạnh đó, khu vực C được khảo sát để xác định khả năng kéo dài của dải nghi vấn, còn khu vực B, gần quán cà phê Sân Chim, được lựa chọn trên cơ sở ảnh chụp từ trên không năm 1969.
Theo PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh), radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất và thu tín hiệu phản xạ từ các lớp địa chất. Những khu vực từng bị đào lấp hoặc có sự thay đổi cấu trúc địa tầng sẽ tạo ra tín hiệu khác với nền đất nguyên trạng. Khi kết hợp với phương pháp đo điện trở suất, kết quả khảo sát có độ chính xác cao hơn, giúp nhận diện các vị trí nghi có hố chôn tập thể.
Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng thảo luận về các địa điểm nghi vấn.
Song song với công tác khảo sát địa vật lý, lực lượng Công binh tiến hành rà phá bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh để bảo đảm an toàn tuyệt đối trước khi khai quật.
Trong những ngày khảo sát, mỗi tín hiệu bất thường trên màn hình radar đều được các chuyên gia đối chiếu với bản đồ, tọa độ GPS và lời kể của nhân chứng. Sau nhiều ngày làm việc liên tục, các dữ liệu địa vật lý dần hội tụ, tạo cơ sở để Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh quyết định chuyển sang giai đoạn đào thăm dò.
Phát hiện những tín hiệu đầu tiên từ lòng đất
Chiều 19/6, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 và Ban Chỉ đạo 515 TP Hồ Chí Minh tổ chức hội nghị đánh giá kết quả khảo sát và triển khai kế hoạch tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Theo báo cáo, từ ngày 15/6, Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh phối hợp với Viện Thiết kế (Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật), Trường Đại học Bách khoa TP Hồ Chí Minh, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) cùng các đơn vị liên quan đã hoàn thành khảo sát bằng radar xuyên đất tại ba khu vực nghi vấn. Dữ liệu thu được được phân tích, đối chiếu với ảnh tư liệu, hồ sơ lịch sử và lời kể của nhân chứng để xác định các vị trí có khả năng tồn tại hố chôn tập thể.
Đội K74 (Bộ tư lệnh TP Hồ Chí Minh) tiến hành quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh cho biết, kết quả khảo sát bước đầu cho thấy khu vực A hội tụ nhiều yếu tố quan trọng nhất. Không chỉ các tín hiệu địa vật lý trùng khớp với dấu hiệu biến đổi địa tầng, vị trí này còn phù hợp với tài liệu quân sự và lời kể của những nhân chứng từng trực tiếp chứng kiến việc chôn cất các liệt sĩ sau trận đánh Xuân Mậu Thân năm 1968. Đây là cơ sở quan trọng để các lực lượng chức năng quyết định chuyển sang giai đoạn đào thăm dò.
Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7, toàn bộ dữ liệu khảo sát đã được phân tích kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Các phương án bảo vệ hiện trường, lấy mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN và bảo quản di vật cũng được chuẩn bị đồng bộ.
Hài cốt liệt sĩ được thu thập, xử lý cẩn thận sau đó đưa vào khu vực lấy mẫu và lưu mẫu.
Cuối tháng 6, công tác đào thăm dò được triển khai bằng phương pháp thủ công kết hợp cơ giới, bảo đảm không làm xáo trộn các lớp đất nghi có di cốt và hiện vật. Mỗi lớp đất được bóc tách đều có sự theo dõi của các chuyên gia khảo cổ, cán bộ kỹ thuật và lực lượng quân đội. Khi xuất hiện dấu hiệu bất thường về màu đất hoặc cấu trúc địa tầng, việc khai quật được thực hiện chậm, tỉ mỉ để tránh ảnh hưởng đến di cốt và di vật.
Sau hai ngày đào thăm dò, lực lượng làm nhiệm vụ phát hiện một rãnh chôn tập thể dài khoảng 25 m, rộng khoảng 3 m. Cùng với đó là nhiều di vật của người lính như tăng võng, dép cao su, tăng bộ đội và các hiện vật liên quan. Đặc biệt, năm bộ hài cốt liệt sĩ đầu tiên được tìm thấy trong rãnh mộ tập thể.
Trung tá Lê Ngọc Hà, cán bộ Đội K74 (Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh), cho biết lực lượng tìm kiếm luôn thực hiện nhiệm vụ với tinh thần tỉ mỉ, cẩn trọng, trách nhiệm và bằng cả lương tâm. Theo Trung tá Hà, việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ được Đảng, Bet88 là trang game cá cược đa năng và Quân đội giao, mà còn là "mệnh lệnh từ trái tim" của mỗi cán bộ, chiến sĩ, với mong muốn sớm đưa các bác, các chú trở về với đồng đội và gia đình.
Chia sẻ về thời khắc phát hiện hài cốt cùng các di vật khẳng định đó là hài cốt liệt sĩ, Trung tá Lê Ngọc Hà xúc động cho biết toàn bộ lực lượng tham gia đều vỡ òa cảm xúc. "Đó là niềm xúc động rất lớn, cảm giác bồi hồi, nghẹn ngào, khó có thể diễn tả thành lời", Trung tá Lê Ngọc Hà nói.
Lực lượng chức năng đưa hài cốt ra khỏi hố chôn tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng.
Kết quả này khẳng định hướng khảo sát của Ban Chỉ đạo là đúng đắn, đồng thời cho thấy hiệu quả của việc kết hợp giữa tư liệu lịch sử, lời kể nhân chứng và các phương pháp khảo sát hiện đại trong công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ.
Việc phát hiện những hài cốt đầu tiên không chỉ mở ra hy vọng tiếp tục tìm thấy các rãnh mộ còn lại tại khu vực từng là Nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán, mà còn tạo cơ sở quan trọng cho công tác xác minh danh tính, góp phần đưa các liệt sĩ trở về với gia đình và đồng đội sau gần 60 năm nằm lại dưới lòng đất.
Bài cuối: Đưa các anh trở về
