Động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng

Theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tăng trưởng GDP 6 tháng đầu năm 2026 đạt 8,18%, đây được coi là kết quả khá ấn tượng trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục bất ổn và nhiều rủi ro gia tăng. Các động lực tăng trưởng truyền thống bao gồm: Đầu tư, sản xuất, xuất khẩu, tiêu dùng... vẫn đang đóng vai trò là lực kéo chủ đạo của nền kinh tế.

Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia (Cục Thống kê) cho biết, đầu tư công là động lực tăng trưởng nổi bật trong quý II với tiến độ giải ngân được cải thiện theo từng tháng, đặc biệt ở các dự án hạ tầng quy mô lớn, có tính lan tỏa cao. Cụ thể, chỉ trong tháng 6, khối lượng giải ngân đã đạt là 137.600 tỷ đồng, cao hơn con số 75.000 tỷ đồng của tháng 5 và con số 34.000 tỷ đồng của tháng 4.

Theo bà Hạnh, việc đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công không chỉ trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng ngành xây dựng và các lĩnh vực liên quan mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa, khuyến khích đầu tư khu vực tư nhân, nâng cao năng lực sản xuất và từng bước hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, tạo nền tảng cho tăng trưởng trong trung và dài hạn.

Bước sang 6 tháng cuối năm, đầu tư công tiếp tục được xác định là một trong những động lực quan trọng để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Với quy mô vốn lớn cùng hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm đang được triển khai như tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, các tuyến cao tốc liên vùng và 5 tuyến đường sắt đô thị (metro) chiến lược vừa được Hà Nội đồng loạt khởi công, việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân được kỳ vọng sẽ tạo sức lan tỏa tới nhiều ngành, lĩnh vực như xây dựng, sản xuất vật liệu, vận tải, thương mại, đồng thời tạo thêm việc làm và kích thích tổng cầu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, đại diện Cục Thống kê cũng thẳng thắn chỉ ra một số "điểm nghẽn" trong việc giải ngân vốn đầu tư công như tình trạng thiếu hụt cục bộ nguồn vật liệu xây dựng (cát, đất đắp, đá...) tại một số địa phương do chậm cấp phép khai thác mỏ, mở rộng công suất và hoàn thiện các thủ tục liên quan. Việc phải vận chuyển vật liệu từ địa phương khác không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình.

Cùng với đó, công tác giải phóng mặt bằng vẫn là "nút thắt" của nhiều dự án khi việc xác định nguồn gốc đất, xây dựng phương án bồi thường, bố trí tái định cư và hoàn thiện hồ sơ còn kéo dài.

Nhiều dự án cũng chậm hoàn tất các thủ tục về đầu tư, đấu thầu, thiết kế, dự toán hoặc phải điều chỉnh nhiều lần trong quá trình triển khai. Đối với các dự án sử dụng vốn ODA, việc chờ ý kiến nhà tài trợ, đàm phán hiệp định vay và biến động tỷ giá cũng tác động đến tiến độ giải ngân.

Ngoài các yếu tố khách quan, năng lực tổ chức thực hiện của một số ban quản lý dự án, chủ đầu tư và nhà thầu còn hạn chế. Sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, một số địa phương cũng thiếu nhân sự phụ trách lĩnh vực đầu tư công, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và giải ngân các dự án.

Tiêu chí đánh giá cán bộ

Theo báo cáo tổng hợp từ Bộ Tài chính, đến hết tháng 6/2026, có 8 bộ, cơ quan Trung ương và 23 địa phương đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung của cả nước. Trong đó, một số bộ ngành và địa phương đạt tỷ lệ giải ngân tốt với khối lượng vốn lớn như: Bộ Quốc phòng đạt 26.400 tỷ đồng; Bộ Công an đạt 22.100 tỷ đồng; TP Hà Nội đạt 62.100 tỷ đồng; TP Hồ Chí Minh đạt 51.500 tỷ đồng và TP Hải Phòng đạt 16.400 tỷ đồng.

Tuy nhiên, bức tranh giải ngân vẫn chưa đồng đều. Hiện còn 25 bộ, cơ quan trung ương và 11 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Trong đó, 7 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 5%, thậm chí chưa giải ngân như: Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Ngân hàng Bet88 là trang game cá cược đa năng Việt Nam; Kiểm toán Bet88 là trang game cá cược đa năng; Bộ Khoa học và Công nghệ...

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, Bộ Tài chính đã chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tham mưu, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1129/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 về việc phê duyệt phương án chấm điểm các bộ, cơ quan trung ương và địa phương về thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công.

Quyết định 1129 đã đề ra các nguyên tắc cơ bản và phương pháp tính điểm đối với các cơ quan, bộ, ngành và địa phương trong việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công. Đồng thời, xây dựng các thước đo theo từng mốc thời gian, bao gồm chấm điểm theo tháng, theo quý và theo năm. Đây là căn cứ để đánh giá thi đua, khen thưởng, cũng như xem xét kỷ luật, đúng theo tinh thần chỉ đạo về nâng cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu và các vị trí công việc liên quan đến đầu tư công.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với địa phương, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 và cả giai đoạn 2026 - 2030 đạt hai con số cùng với yêu cầu giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Thủ tướng chỉ đạo phải đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân đầu tư công, nhất là các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia về giao thông đường bộ, đường sắt, sân bay, điện, cơ sở hạ tầng nông nghiệp, các dự án phục vụ APEC 2027; sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê có quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu của công nhân, người lao động.

Đặc biệt, người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh việc cắt giảm phân bổ vốn đầu tư công đối với các bộ, địa phương giải ngân chậm và không đạt tiến độ, đồng thời khẳng định đây là tiêu chí định lượng để đánh giá bố trí cán bộ.