Quặm mi (entropion) là tình trạng bờ mi mắt bị cuộn vào phía trong khiến lông mi và da mi cọ xát trực tiếp lên bề mặt nhãn cầu. Mặc dù thường gặp ở người cao tuổi, bệnh cũng có thể xuất hiện ở trẻ em hoặc sau chấn thương, viêm nhiễm. Nếu không được điều trị kịp thời, quặm mi có thể gây tổn thương giác mạc, giảm thị lực và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.

Quặm mi là gì?

Ở người bình thường, bờ mi nằm áp sát nhãn cầu với hàng lông mi hướng ra ngoài, giúp bảo vệ mắt khỏi bụi bẩn và các tác nhân gây hại. Khi bị quặm mi, bờ mi quay vào trong, làm cho lông mi liên tục chà xát lên kết mạc và giác mạc.

Bệnh thường gặp nhất ở mi dưới và phổ biến ở người lớn tuổi do quá trình lão hóa làm suy yếu các cơ và dây chằng nâng đỡ mi mắt. Tuy nhiên, quặm mi cũng có thể xuất hiện do sẹo kết mạc, bỏng hóa chất, chấn thương, viêm nhiễm mạn tính hoặc bẩm sinh.

Nguyên nhân gây quặm mi

Các nguyên nhân thường gặp bao gồm:

- Lão hóa: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Theo thời gian, các cấu trúc nâng đỡ mi mắt bị giãn và yếu đi, khiến bờ mi dễ cuộn vào trong.

- Sẹo kết mạc và mi mắt: Bỏng hóa chất, chấn thương, phẫu thuật hoặc các bệnh viêm mạn tính có thể tạo sẹo, kéo bờ mi quay vào phía nhãn cầu.

- Nhiễm trùng mắt: Bệnh mắt hột (trachoma) là nguyên nhân quan trọng gây quặm mi và mù lòa tại nhiều quốc gia đang phát triển do để lại sẹo kết mạc mi.

- Co thắt cơ vòng mi: Tình trạng viêm, kích thích hoặc sau phẫu thuật mắt có thể gây co thắt cơ mi, làm xuất hiện quặm mi tạm thời hoặc kéo dài.

- Bẩm sinh: Một số trẻ sinh ra đã có bất thường cấu trúc mi mắt, khiến lông mi hướng vào trong ngay từ nhỏ.

Dấu hiệu nhận biết

Người bệnh quặm mi thường có các triệu chứng sau:

- Cảm giác cộm, như có dị vật trong mắt.

- Chảy nước mắt thường xuyên.

- Đỏ mắt, ngứa rát hoặc đau nhức.

- Sợ ánh sáng, khó chịu khi ra gió.

- Nhiều ghèn mắt hoặc đóng vảy ở mi.

- Nhìn mờ khi giác mạc bị tổn thương.

- Ban đầu, các triệu chứng có thể chỉ xuất hiện từng lúc, nhưng theo thời gian sẽ trở nên liên tục và nghiêm trọng hơn.

Biến chứng nguy hiểm

Sự cọ xát kéo dài của lông mi lên giác mạc có thể gây:

- Trầy xước biểu mô giác mạc.

- Viêm giác mạc tái phát.

- Loét giác mạc.

- Sẹo giác mạc.

- Giảm thị lực không hồi phục, thậm chí mù lòa trong những trường hợp nặng.

Do đó, người bệnh không nên chủ quan khi xuất hiện các triệu chứng cộm xốn, chảy nước mắt kéo dài hoặc phát hiện lông mi cọ vào mắt.

Quặm mi được điều trị như thế nào?

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh.

- Điều trị tạm thời

Trong thời gian chờ phẫu thuật hoặc đối với những trường hợp chưa thể can thiệp ngay, bác sĩ có thể chỉ định:

Nước mắt nhân tạo và thuốc mỡ tra mắt để bảo vệ giác mạc.

Dán băng chuyên dụng giúp kéo mi ra ngoài.

Nhổ lông quặm gây cọ xát giác mạc.

Tiêm botulinum toxin (Botox) trong một số trường hợp quặm do co thắt cơ.

Tuy nhiên, các biện pháp này chủ yếu giúp giảm triệu chứng và không giải quyết triệt để nguyên nhân gây bệnh.

- Phẫu thuật điều trị

Phẫu thuật vẫn là phương pháp điều trị hiệu quả và lâu dài nhất đối với đa số trường hợp quặm mi. Mục tiêu của phẫu thuật là đưa bờ mi trở lại vị trí bình thường, khôi phục chức năng bảo vệ nhãn cầu và ngăn ngừa tổn thương giác mạc.

- Khi nào cần đi khám?

Người dân nên đến khám chuyên khoa mắt khi có các dấu hiệu:

Cộm xốn mắt kéo dài.

Chảy nước mắt thường xuyên.

Đỏ mắt tái phát nhiều lần.

Cảm giác lông mi chạm vào mắt.

Đau mắt, sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực.

Việc phát hiện và điều trị sớm không chỉ giúp người bệnh giảm khó chịu mà còn phòng tránh được các biến chứng nguy hiểm trên giác mạc.

Quặm mi là bệnh lý tưởng như đơn giản nhưng có thể gây hậu quả nghiêm trọng nếu bị bỏ qua. Khi xuất hiện các triệu chứng bất thường ở mi mắt, người bệnh nên đến cơ sở chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời, bảo vệ thị lực lâu dài.

Tài liệu tham khảo

- Chương "Entropion", Kanski's Clinical Ophthalmology, 9th Edition.

- StatPearls - Entropion