Chính sách này không chỉ nhằm giải quyết bài toán vốn cho các công trình hạ tầng chiến lược mà còn phát đi thông điệp về một giai đoạn phát triển mới, trong đó nguồn lực tín dụng được định hướng vào các dự án có khả năng tạo ra năng lực cạnh tranh và động lực tăng trưởng dài hạn cho nền kinh tế.

Cơ chế đặc biệt cho những dự án đặc biệt

NHNN vừa ban hành Văn bản số 5386/NHNN-TD hướng dẫn cấp tín dụng đối với một số dự án trọng điểm theo đề xuất của một số tập đoàn.

Điểm đáng chú ý nhất trong văn bản này là các khoản dư nợ phát sinh từ 18 dự án, hạng mục dự án được loại trừ khi tính tốc độ tăng trưởng tín dụng của các ngân hàng thương mại. Điều đó đồng nghĩa, khi các ngân hàng giải ngân cho những dự án này, dư nợ sẽ không làm giảm "room" tín dụng được giao.

Danh mục được phê duyệt bao gồm nhiều dự án quy mô lớn. Tổng nhu cầu vốn của 18 dự án lên tới khoảng 752.140 tỷ đồng. Theo kế hoạch của các doanh nghiệp, nhu cầu huy động vốn trong năm 2026 khoảng 210.050 tỷ đồng, năm 2027 khoảng 244.190 tỷ đồng và năm 2028 hơn 187.000 tỷ đồng.

Trao đổi về quyết định này, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi (NTU), cho rằng đây là quyết định mang ý nghĩa chiến lược nhiều hơn là một điều chỉnh kỹ thuật trong điều hành tín dụng.

Theo ông Huy, thông điệp chính sách mà NHNN phát đi rất rõ ràng, những dự án có ý nghĩa đặc biệt đối với năng lực cạnh tranh quốc gia cần được tiếp cận những cơ chế đặc thù, nguồn lực đặc thù và phương thức huy động vốn đủ lớn, đủ dài hạn để bảo đảm triển khai thành công.

Vị chuyên gia nhận định, mọi quốc gia muốn tạo ra bước nhảy vọt về tăng trưởng đều phải dựa trên ba yếu tố cốt lõi gồm các dự án quy mô lớn mang tính đột phá, cơ chế chính sách mang tính đột phá và nguồn vốn mang tính đột phá. Trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng cao và xây dựng nền kinh tế có sức cạnh tranh lớn hơn, việc dành một cơ chế tín dụng riêng cho các dự án chiến lược là lựa chọn có tính toán dài hạn.

Theo đánh giá của ông Huy, các dự án trong danh mục không chỉ là những công trình xây dựng đơn thuần mà còn có khả năng tạo ra những thay đổi căn bản về kết cấu hạ tầng, mở rộng không gian phát triển kinh tế và nâng cao vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong khu vực.

Không chỉ là dòng vốn cho hạ tầng

Một trong những băn khoăn lớn nhất sau quyết định của NHNN là liệu quy mô vốn lên tới hơn 752.000 tỷ đồng có làm thu hẹp cơ hội tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp vừa và nhỏ hay không.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, nếu chỉ nhìn từ góc độ quy mô tín dụng, lo ngại về hiện tượng "chen lấn" nguồn vốn là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, xét trên bình diện tổng thể, tác động lan tỏa của các dự án này có thể lớn hơn rất nhiều so với quy mô vốn trực tiếp được cấp cho chủ đầu tư.

Ông Huy cho rằng, các dự án trọng điểm sẽ tạo ra một hệ sinh thái kinh tế rộng lớn bao gồm xây dựng, vật liệu, cơ khí, logistics, công nghệ, tư vấn, dịch vụ và công nghiệp hỗ trợ. Khi các công trình được triển khai, nhu cầu về hàng hóa, thiết bị, nhân lực và dịch vụ sẽ tăng mạnh, tạo cơ hội cho hàng nghìn doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, cơ hội sẽ không tự động đến với tất cả doanh nghiệp. Theo chuyên gia, doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm, chất lượng dịch vụ, năng lực quản trị, khả năng thực hiện cam kết cũng như đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng cao. Chính quá trình tham gia các dự án quy mô lớn sẽ tạo động lực để doanh nghiệp nội địa trưởng thành hơn và nâng cấp năng lực cạnh tranh.

Ở góc độ thị trường tiền tệ, ông Huy cho rằng, việc tín dụng gia tăng chắc chắn sẽ tác động nhất định đến tổng phương tiện thanh toán (M2). Bên cạnh đó, các dự án lớn thường kéo theo nhu cầu nhập khẩu máy móc, công nghệ và thiết bị, từ đó làm tăng nhu cầu ngoại tệ. Điều này có thể tạo ra áp lực nhất định đối với thanh khoản hệ thống, tỷ giá USD/VND và lãi suất trên thị trường liên ngân hàng.

Dù vậy, theo chuyên gia, đây là những áp lực có thể dự báo trước và quản trị được nếu NHNN tiếp tục điều hành linh hoạt các công cụ chính sách tiền tệ. Hơn nữa, khi các dự án đi vào vận hành, hiệu quả kinh tế mang lại có thể lớn hơn nhiều so với những sức ép ngắn hạn. Chi phí logistics giảm, năng lực cạnh tranh tăng, xuất khẩu mở rộng và khả năng thu hút đầu tư được cải thiện sẽ tạo ra nguồn lực mới cho nền kinh tế.

Đối với hệ thống ngân hàng, đây cũng là cơ hội mở rộng hoạt động kinh doanh ngoài tín dụng. Các ngân hàng có thể gia tăng nguồn thu từ tài trợ thương mại, phát hành thư tín dụng (LC), bảo lãnh, thanh toán quốc tế, kinh doanh ngoại hối và quản lý dòng tiền cho các dự án quy mô lớn.

Tuy nhiên, đi cùng cơ hội là những yêu cầu cao hơn về quản trị rủi ro. Theo ông Huy, giải pháp phù hợp là tăng cường cho vay hợp vốn nhằm chia sẻ rủi ro giữa các tổ chức tín dụng, đồng thời mở rộng mô hình tài trợ chuỗi cung ứng, tài trợ nhà thầu và nhà cung cấp tham gia dự án.

Bản thân các ngân hàng cũng cần chủ động tăng vốn điều lệ, phát hành trái phiếu trung và dài hạn, đẩy mạnh chuyển đổi số và nâng cao năng lực thẩm định để đáp ứng yêu cầu tài trợ cho những dự án có thời gian triển khai kéo dài nhiều năm.

Dưới góc nhìn thị trường chứng khoán, chuyên gia đánh giá thông tin này có khả năng tạo ra kỳ vọng tăng trưởng dài hạn đối với nhiều nhóm ngành. Bên cạnh ngân hàng, xây dựng, vật liệu và hạ tầng, các lĩnh vực logistics, công nghệ, khu công nghiệp, du lịch, dịch vụ và công nghiệp Bet88011.com cá cược World Cup 2026 cũng có thể hưởng lợi từ làn sóng đầu tư mới.

Tuy nhiên, ông Huy cho rằng kỳ vọng chỉ có thể chuyển hóa thành giá trị thực khi các dự án được triển khai đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả vận hành sau đầu tư và cơ chế giám sát minh bạch. Khi đó, 18 dự án trọng điểm sẽ không chỉ tạo ra những công trình hạ tầng mới mà còn góp phần hình thành không gian phát triển mới, động lực tăng trưởng mới và nền tảng cạnh tranh mới cho nền kinh tế Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới.