Thể thao vốn được xem là lĩnh vực gần gũi nhất với giới trẻ. Những giải đấu lớn vẫn thu hút lượng khán giả khổng lồ. Các hoạt động chạy bộ, đạp xe, gym, pickleball hay bóng đá phong trào ngày càng phổ biến trong đời sống giới trẻ. Tuy nhiên, trong khi thể thao phát triển mạnh mẽ, báo chí thể thao truyền thống lại đối mặt với thách thức chưa từng có trong việc giữ chân độc giả trẻ.

Thể thao chưa bao giờ hấp dẫn như hiện nay

Nếu nhìn vào các số liệu toàn cầu, rất khó để cho rằng sức hút của thể thao đang suy giảm. Theo FIFA, World Cup 2022 tại Qatar đã tiếp cận khoảng 5 tỷ người trên toàn thế giới thông qua các nền tảng truyền thông khác nhau. Olympic Paris 2024 cũng ghi nhận khoảng 5 tỷ người tiếp cận nội dung liên quan đến Thế vận hội. Đáng chú ý, hàng trăm tỷ lượt tương tác trên các nền tảng số đã được tạo ra trong thời gian diễn ra sự kiện.

Tại Việt Nam, các trận đấu của đội tuyển quốc gia vẫn thường xuyên thu hút hàng triệu lượt xem trên các nền tảng phát sóng. Các nội dung liên quan đến bóng đá, chạy bộ, gym, đạp xe hay pickleball liên tục xuất hiện trong nhóm chủ đề được quan tâm trên mạng xã hội.

Những con số đó cho thấy một thực tế rõ ràng: Nhu cầu theo dõi thể thao không hề giảm. Ngược lại, thể thao đang trở thành một phần quan trọng hơn trong đời sống của giới trẻ.

Vấn đề nằm ở chỗ báo chí không còn là cánh cửa duy nhất dẫn người hâm mộ đến với thể thao.

Mạng xã hội đang thay đổi cuộc chơi

20 năm trước, người hâm mộ muốn biết kết quả một trận đấu thường phải chờ bản tin thể thao trên truyền hình, chương trình phát thanh hoặc báo in ngày hôm sau. Ngày nay, thông tin xuất hiện gần như tức thời.

Trong môi trường đó, tốc độ trở thành lợi thế của mạng xã hội. Đối với thế hệ Gen Z, điện thoại thông minh là trung tâm của mọi hoạt động tiếp nhận thông tin. TikTok, YouTube, Facebook, Instagram hay X không chỉ là nền tảng giải trí mà còn là nguồn tin thể thao hằng ngày.

Theo nhiều khảo sát quốc tế về thói quen tiếp nhận tin tức, người trẻ ngày càng có xu hướng tiếp cận thông tin thông qua các nền tảng xã hội thay vì truy cập trực tiếp vào website báo chí.

Điều đó không có nghĩa họ không đọc tin tức. Họ vẫn đọc, nhưng đọc theo cách hoàn toàn khác. Thay vì chủ động tìm đến một tờ báo, họ để thuật toán lựa chọn nội dung và đưa nội dung đến trước mắt mình. Ngoài ra, một trong những thay đổi lớn nhất của thế hệ độc giả mới là cách họ tiêu thụ nội dung.

Đối với nhiều người trẻ, việc đọc một bài tường thuật dài về trận đấu đã kết thúc không còn hấp dẫn như trước. Khi tỷ số, bàn thắng và các tình huống nổi bật đã xuất hiện trên điện thoại chỉ vài phút sau tiếng còi mãn cuộc, giá trị của tin tức thuần túy bị giảm đi đáng kể.

Điều họ tìm kiếm nhiều hơn là trải nghiệm. Họ muốn xem video phân tích chiến thuật. Họ muốn nghe podcast về câu chuyện phía sau trận đấu. Họ muốn theo dõi hậu trường đời sống của các vận động viên. Họ muốn được tham gia bình luận, tranh luận và tương tác với cộng đồng người hâm mộ.

Nói cách khác, người trẻ không chỉ muốn biết điều gì đã xảy ra. Họ muốn hiểu vì sao nó xảy ra và nó có ý nghĩa gì. Đó là lý do các kênh như Tifo Football, ESPN FC hay những nhà sáng tạo nội dung thể thao trên YouTube có thể thu hút hàng triệu lượt theo dõi.

Họ không cạnh tranh bằng việc đưa tin nhanh hơn. Họ cạnh tranh bằng khả năng kể chuyện và giải thích.

Báo chí thể thao chưa thực sự thất thế

Dù phải đối mặt với nhiều thách thức, sẽ là sai lầm nếu cho rằng báo chí thể thao đang mất hoàn toàn vai trò của mình.

Mạng xã hội có thể nhanh hơn, nhưng tốc độ không phải yếu tố duy nhất tạo nên giá trị của thông tin. Trong thời đại tin giả lan truyền với tốc độ chóng mặt, tính xác thực trở thành một lợi thế quan trọng.

Những tin đồn chuyển nhượng thất thiệt, những phát ngôn bị cắt ghép hay các thông tin thiếu kiểm chứng xuất hiện ngày càng nhiều trên môi trường số. Khi đó, các cơ quan báo chí vẫn là nơi người đọc tìm đến để xác nhận đâu là thông tin đáng tin cậy.

Không chỉ vậy, báo chí còn sở hữu những thế mạnh mà mạng xã hội khó thay thế. Đó là các bài điều tra chuyên sâu, phóng sự hậu trường, chân dung nhân vật. Đó là những câu chuyện được xây dựng bằng thời gian, công sức và kỹ năng nghề nghiệp.

Giữ chân độc giả trẻ thế nào?

Câu hỏi quan trọng nhất không phải là liệu người trẻ có còn quan tâm đến thể thao hay không. Câu hỏi là báo chí thể thao cần làm gì để tiếp tục đồng hành cùng họ.

Trước hết, các tòa soạn cần chấp nhận rằng mạng xã hội không còn là đối thủ mà đã trở thành môi trường sống mới của độc giả. Nếu độc giả trẻ đang dành phần lớn thời gian trên TikTok, YouTube hay Instagram, báo chí cần hiện diện ở đó bằng những sản phẩm phù hợp với từng nền tảng.

Thứ hai, nội dung thể thao không nên chỉ tồn tại dưới dạng bài viết. Một câu chuyện tốt hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành video, podcast, infographic hoặc các định dạng tương tác khác.

Thứ ba, báo chí cần tập trung nhiều hơn vào phân tích và chiều sâu thay vì chạy đua với tốc độ. Trong thời đại mà trí tuệ nhân tạo và mạng xã hội có thể tổng hợp thông tin gần như ngay lập tức, giá trị lớn nhất của nhà báo nằm ở khả năng lý giải, phân tích và đặt sự kiện vào bối cảnh rộng hơn.

Cuối cùng, báo chí thể thao cần kể nhiều câu chuyện hơn. Người trẻ không chỉ quan tâm đến tỷ số. Họ quan tâm đến hành trình phía sau chiến thắng, những khó khăn phía sau ánh hào quang và những câu chuyện đời thường của các vận động viên. Chính cảm xúc mới là thứ giữ chân độc giả lâu dài.