Thành phố Hồ Chí Minh đang đẩy nhanh triển khai các dự án đường sắt đô thị nhằm hoàn thành khoảng 187km metro trong giai đoạn 2025-2030.
Bên cạnh các tuyến nội đô, Thành phố ưu tiên đầu tư các tuyến kết nối trung tâm với khu vực Bình Dương và Bà Rịa-Vũng Tàu; đồng thời tăng cường liên kết vùng với thành phố Đồng Nai và các đầu mối giao thông chiến lược như sân bay Tân Sơn Nhất, sân bay Long Thành và hệ thống đường sắt quốc gia.
Kết nối các khu vực
Theo quy hoạch, giai đoạn 2025-2030, Thành phố Hồ Chí Minh phấn đấu hoàn thành 6 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 187km; đến năm 2035 đưa vào khai thác 14 tuyến với khoảng 462km; đến năm 2045 hoàn thành mạng lưới 19 tuyến với khoảng 700km.
Hiện Ban Quản lý Đường sắt đô thị đang đẩy nhanh tiến độ, ưu tiên các dự án tuyến số 1 (đoạn Thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên); tuyến số 2 (đoạn Thành phố Thủ Dầu Một-Thành phố Hồ Chí Minh); tuyến số 3 (kết nối Vũng Tàu-Bà Rịa-Phú Mỹ); tuyến số 6, Vành đai trong (Phú Hữu-Bà Quẹo-Vòng xoay Phú Lâm-Phú Hữu) giai đoạn 1, đoạn Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất-Phú Hữu.
Theo ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị Thành phố Hồ Chí Minh, đây là nhóm dự án có ý nghĩa quan trọng trong mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị, tăng cường kết nối liên vùng, kết nối các đầu mối giao thông chiến lược và tạo động lực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng. Thời gian qua, đơn vị cùng các sở ngành rà soát phương án tuyến, quy mô đầu tư, vị trí công trình trên tuyến.
Tuyến số 1 (thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên) sẽ kết nối khu vực thành phố mới Bình Dương với tuyến metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) hiện hữu, góp phần hình thành trục vận tải công cộng khối lượng lớn giữa trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh và khu vực Bình Dương cũ. Tuyến dài khoảng 33km, gồm 19 nhà ga trên cao.
Trong tháng 6, Ban Quản lý Đường sắt đô thị đã báo cáo Ủy ban Nhân dân Thành phố về phương án hướng tuyến, đồng thời triển khai công tác lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế FEED.
Tuyến số 2 (thành phố Thủ Dầu Một-Thành phố Hồ Chí Minh) theo quy hoạch có điểm đầu kết nối từ ga của tuyến số 1 (thành phố mới Bình Dương-Suối Tiên), điểm cuối tại khu vực giáp ranh địa giới Thành phố Hồ Chí Minh và Bình Dương trước khi hợp nhất, chiều dài khoảng 23,3km.
Tuy nhiên, ông Phan Công Bằng cho biết trên cơ sở nhu cầu tăng cường tính kết nối và đồng bộ của mạng lưới đường sắt đô thị liên vùng, Ủy ban Nhân dân thành phố đã chấp thuận chủ trương điều chỉnh phạm vi nghiên cứu tuyến theo hướng kéo dài đến ga Tao Đàn, kết nối trực tiếp với tuyến metro số 2 (đoạn Bến Thành-Tham Lương) đang được đầu tư xây dựng. Sau điều chỉnh, tổng chiều dài tuyến dự kiến khoảng 35km, với 24 nhà ga (12 ga trên cao và 12 ga ngầm) và 1 depot tại phường Hiệp Bình.
Với tuyến số 3 (kết nối Vũng Tàu-Bà Rịa-Phú Mỹ), Ban Quản lý Đường sắt đô thị được giao nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư và nhiệm vụ chủ đầu tư dự án.
Tuyến đi trên cao với chiều dài dự kiến khoảng 56km, nhằm hỗ trợ vận chuyển hành khách từ khu vực Vũng Tàu, Bà Rịa đến trung tâm thành phố; tăng khả năng kết nối với sân bay Long Thành.
Hiện chủ đầu tư đã báo cáo thành phố xem xét, chấp thuận chủ trương nghiên cứu kết nối tuyến với khu vực sân bay; Sở Xây dựng đang chủ trì lấy ý kiến các đơn vị.
Đẩy nhanh kết nối sân bay Long Thành
Hiện tuyến đường sắt đô thị số 6 giai đoạn 1 (Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất-Phú Hữu) cũng đang được chuẩn bị đầu tư, nhằm tăng cường kết nối khu vực sân bay Tân Sơn Nhất với các khu vực phát triển phía Đông của thành phố.
Tuyến dự kiến bắt đầu từ khu vực đường Trường Chinh, kết nối với ga Bà Quẹo của tuyến metro số 2 (Bến Thành-Tham Lương) và kết thúc tại ga Phú Hữu, kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành. Chiều dài tuyến khoảng 22,9km, gồm 18,7km đi ngầm và 4,2km đi trên cao.
Theo ông Phan Công Bằng, với vai trò kết nối giữa khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, tuyến đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành, các tuyến đường sắt đô thị khác và đường sắt quốc gia, tuyến số 6 được kỳ vọng trở thành một trục liên kết quan trọng trong mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn của thành phố.
Hiện đơn vị đang phối hợp với các cơ quan chuyên môn rà soát phương án tuyến, vị trí công trình, trong đó trọng tâm là bố trí nhà ga tại khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, bảo đảm khả năng kết nối thuận lợi giữa các đầu mối giao thông chiến lược.
Trong khi đó, dự án đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành có chiều dài khoảng 47,7km, dự kiến bố trí khoảng 19 ga (2 ga ngầm, 17 ga trên cao) nhằm kết nối Thành phố Hồ Chí Minh đi sân bay Long Thành. Trước đây, dự án có kế hoạch khởi công trước ngày 2/7.
Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần đầu tư địa ốc Đại Quang Minh (Tập đoàn Thaco), cho biết hiện dự án đang lập báo cáo thiết kế.
Dự kiến ngày 20/6, doanh nghiệp sẽ nộp hồ sơ cho Sở Tài chính Thành phố để thẩm định, phê duyệt. Các sở ngành cũng đang lấy ý kiến để phê duyệt về phương án tuyến cũng như tiêu chuẩn công nghệ và kỹ thuật.
Đây là tuyến đi qua địa bàn của Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đồng Nai. Theo ông Nguyễn Quốc Trung, do các thủ tục pháp lý liên quan đến hai địa phương nên đang được hoàn thiện theo quy định, dự án có thể khởi công vào dịp 2/9.
Theo tiến độ đề ra, dự án sẽ hoàn thành vào cuối năm 2030 để đồng bộ với hai đoạn tuyến metro số 2 (Bến Thành - Thủ Thiêm và Bến Thành-Tham Lương), tạo thành trục lưu thông hoàn chỉnh từ trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh đến sân bay Long Thành.
Về hướng tuyến, Thaco đã làm việc với Ban Quản lý dự án Thăng Long và Sở Xây dựng thành phố Đồng Nai, thống nhất phương án tuyến đi thẳng vào sân bay Long Thành.
Các bên đang xem xét kỹ phương án kết nối đồng bộ của cả 3 tuyến đường sắt cùng đi vào sân bay Long Thành gồm đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam; đường sắt Thủ Thiêm-Long Thành và metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) kéo dài về Đồng Nai.
Giữa tháng 5 vừa qua, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Xuân Cường đã yêu cầu các đơn vị nghiên cứu, lập quy hoạch khu vực TOD quanh các ga Thủ Thiêm, Bình Trưng, depot Long Trường... cùng phương án tuyến, vị trí công trình trên tuyến nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất và công trình công cộng.
Dự án phải tính đến khả năng kết nối với tuyến đường sắt kéo dài metro Bến Thành-Suối Tiên đến Trung tâm hành chính thành phố Đồng Nai và sân bay Long Thành.
Theo ông Phan Công Bằng, việc đồng thời triển khai các tuyến đang vận hành, đang thi công và chuẩn bị đầu tư cho thấy quyết tâm của Thành phố Hồ Chí Minh trong việc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị đồng bộ theo quy hoạch, tăng cường kết nối liên vùng, mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực vận tải hành khách công cộng./.
Từ một hệ thống giao thông công cộng, metro đang được kỳ vọng trở thành công cụ tái cấu trúc không gian phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh trong nhiều thập niên tới.
