Khi chuyến tàu 661 của Amtrak dừng hẳn ở ga Philadelphia, người soát vé tàu, một thanh niên bề ngoài rất cau có bỗng nở nụ cười với tôi và nói: "Chào mừng anh đến với thành phố của Rocky Balboa". Trước đó, khi thấy tôi loay hoay mãi mà không tìm thấy trong email mã đặt tàu để quét vạch, anh ta cứ đứng đó đợi và cứ lầu bầu mãi không thôi…

… Vâng, Balboa. Có lẽ anh ta thay đổi thái độ vì thấy lúc ấy tôi đang đọc về Rocky Balboa, người mà có thể anh rất thần tượng. Những ai là fan của Sylvester Stallone với series phim bất hủ cách đây nửa thế kỷ về tay đấm Rocky Balboa chắc chắn biết Balboa đầy sức mạnh và nghị lực, bản lĩnh để chiến thắng thế nào. Nhưng không phải ai cũng biết bộ phim được quay ở Philadelphia năm 1975 trong một thời gian chóng vánh để tiết kiệm chi phí.

Từ Rocky Balboa và Benjamin Franklin…

Có một sự thật khó chối cãi ở Philadelphia. Thành phố của những vĩ nhân, những tư tưởng lớn, những người cha lập quốc của nước Mỹ, trở nên nổi tiếng hơn trên thế giới từ khi những cảnh không thể nào quên của series Rocky lấy bối cảnh của chính Philadelphia.

Có một cảnh đã mãi mãi đi vào lịch sử của điện ảnh và của chính thành phố, làm cho nó trở nên được yêu mến hơn, là khi Rocky kết thúc cuộc chạy bộ buổi sáng bằng cách chạy lên những bậc thang dẫn đến sảnh của Bảo tàng Nghệ thuật Philadelphia. Bức tượng chàng võ sĩ Rocky ở dưới chân bậc thang ấy trở thành một trong những điểm thu hút khách du lịch lớn nhất thành phố, với khoảng hơn 4 triệu người viếng thăm nơi này mỗi năm.

Giờ đây, bức tượng chính, 1 trong 3 phiên bản mà nhà điêu khắc Thomas Schomberg đã tạo ra và tặng Stallone, đang nằm trong Bảo tàng và là một điểm nhấn quan trọng một triển lãm lớn đang diễn ra. Khi triển lãm kết thúc vào tháng 8, bức tượng chính của Rocky sẽ được đặt trên đỉnh của 72 bậc thang, trong khi ở chỗ của bức tượng bây giờ là tượng của Joe Frazier, một tay đấm bốc có thật trong lịch sử và là người con của Philadelphia. Ở đây, thành phố của "tình bằng hữu", người ta nói rằng, chính Joe Frazier là người đã tạo cảm hứng để xây dựng nhân vật Rocky.

Tại sao bức tượng của một nhân vật hư cấu lại nổi tiếng đến thế ở Philadelphia, thủ đô đầu tiên của nước Mỹ sau Chiến tranh Cách mạng và có những con người vĩ đại như Benjamin Franklin và Thomas Jefferson, những người đã soạn thảo Tuyên ngôn độc lập cho 13 thuộc địa cách đây tròn 250 năm? Rocky không chỉ là một nhân vật hư cấu. Anh chính là một biểu tượng của Philadelphia, kiên cường quyết đoán, mạnh mẽ và khiêm nhường. Chính Stallone, khi nói nhân vật Rocky mang ý nghĩa biểu tượng cho hình ảnh của Philadelphia, khẳng định Rocky giống như Philadelphia, có thể vượt lên trên tất cả và đánh bại tất cả nhờ lao động, quyết tâm và nghị lực. Nhưng đó cũng chính là những đức tính tốt đẹp của những người con Philadelphia trong quá khứ rất xa về trước, những người đã tạo nên không chỉ Philadelphia mà còn cả những nguyên tắc cơ bản để dựng xây lên nước Mỹ bây giờ.

Trên con đường vào trung tâm cổ của Philadelphia, có một ngôi nhà đặc biệt mà bức tường của nó có trích những câu đầu tiên bất hủ của Tuyên ngôn độc lập Mỹ. Đó là những dòng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trích dẫn đưa vào chính Tuyên ngôn độc lập 1945 của chúng ta: "Chúng tôi coi những sự thật này là hiển nhiên: Rằng mọi người sinh ra đều bình đẳng; rằng họ được Đấng Tạo Hóa ban cho những quyền bất khả xâm phạm; trong đó có quyền sống, quyền tự do và quyền mưu cầu hạnh phúc". Thomas Jefferson đã sống ở ngôi nhà đó và soạn thảo những dòng này cách đây 250 năm.

"America's 250 birthday" (Sinh nhật lần thứ 250 của nước Mỹ) là những lá cờ nhỏ treo khắp nơi ở Philadelphia những ngày này khi thành phố và cả nước Mỹ chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc. Ở đó, giữa trung tâm cổ của Philadelphia, nơi có những khu vườn lớn, với những cây sồi già vươn cao đầy uy nghi là Hội trường Độc lập, nơi mà vào ngày 4/7/1776, Tuyên ngôn độc lập do Jefferson soạn thảo chính và Franklin cùng một số người khác viết bổ sung  được thông qua, cũng là nơi mà Hiến pháp Mỹ được phê chuẩn vào năm 1787. Lịch sử thấm đượm từng tấc đất ở nơi này.

… đến Philadelphia của "Philadelphia"

Đứng dưới bãi cỏ phía trước Hội trường Độc lập, nay chỉ còn là một tòa nhà nhỏ so với kích cỡ và chiều cao của những tòa nhà chọc trời ở Philadelphia, tôi bỗng nhớ những cảnh của bộ phim "National Treasure" (Bảo vật quốc gia, 2004), khi nhân vật Benjamin Franklin Gates, một nhà sử học do Nicholas Cage đóng, cũng ở đây và nhìn lên cái đồng hồ ở đó để tìm ra manh mối cho một cuộc săn lùng cổ vật lịch sử mà anh cần bảo vệ. Trước đó, anh và cộng sự thậm chí đã lấy trộm cả bản gốc của Tuyên ngôn Độc lập để giải mã những kí hiệu bí ẩn ở mặt sau của nó.

Điện ảnh thật kì diệu, bởi nó tạo ra những điều không tưởng trong những phim hư cấu kiểu "National Treasure", nhưng cũng là một nguồn cảm hứng để ta gia tăng thêm sự hiểu biết về một ai đó, một nơi nào đó, thời kỳ lịch sử nào đó. Nhưng cũng có những bộ phim dựa trên những con người thật để nói về những vấn đề mà thành phố của Tuyên ngôn Độc lập phải không ngừng đối mặt.

"Philadelphia" (1993), với diễn xuất của Tom Hanks và giọng ca đầy ám ảnh của Bruce Springsteen, là bộ phim điện ảnh lớn đầu tiên của một hãng phim lớn dám đối mặt trực diện với cuộc khủng hoảng AIDS vào thời điểm đó. Thu về 200 triệu USD tại phòng vé và nhận được nhiều đề cử Oscar, bộ phim không chỉ góp phần Trang chủ Bet88.com uy tín Nhận code 88k và nâng cao nhận thức về AIDS mà còn nói lên vấn đề về sự kỳ thị đối với người mắc căn bệnh này. Được quay ở chính Philadelphia, bộ phim kể về câu chuyện có thật của luật sư Andrew Beckett (Tom Hanks) đến nhờ luật sư chuyên về thương tích cá nhân, Joe Miller (Denzel Washington), giúp anh kiện công ty luật cũ của mình, nơi đã sa thải anh sau khi phát hiện ra anh là người đồng tính và mắc bệnh AIDS. Và Beckett đã chiến thắng trong một phán quyết mang tính lịch sử.

Bây giờ, AIDS vẫn là một vấn đề của Philadelphia. Ước tính có khoảng 30 nghìn người đang sống chung với HIV trong khu vực Đại Philadelphia. Nhưng thành phố của Tuyên ngôn Độc lập bất hủ còn có một vấn đề lớn nữa. Trong số 30 thành phố lớn nhất nước Mỹ, Philadelphia đứng thứ 2 sau Chicago về mức độ phân biệt giữa người da đen và người da trắng, theo dữ liệu do Đại học Brown thu thập năm 2021. Một nghiên cứu độc lập năm 2020 của Trung tâm quốc gia về thống kê Trang chủ Bet88.com uy tín Nhận code 88k với 25 thành phố hàng đầu nước Mỹ, Philadelphia đứng thứ 9 về tỷ lệ tội phạm liên quan đến sự thù hận về màu da và sắc tộc trên đầu người.

… Một ngày tháng 6, tôi đến đây vì một trận đấu của World Cup, nhưng ra về hiểu hơn về một thành phố mang tính biểu tượng. Tôi đi dọc những đại lộ vắng vẻ của Philadelphia một ngày Chủ nhật, đi qua những công viên đầy cây xanh ở khu trung tâm cổ và nghĩ suy. Mỹ vẫn là một quốc gia trẻ trung được tạo lập những nguyên tắc cơ bản ở đây và nó vẫn còn tiếp tục biến chuyển, đối mặt với những vấn đề và thách thức của thời đại, và trăn trở, vật vã cùng những điều đó theo tháng năm. Vì lịch sử không chỉ là những cái mốc về thời gian…