Một khảo sát toàn cầu mới của Boston Consulting Group (BCG) thực hiện với khoảng 12.000 lao động tại 14 quốc gia cho thấy trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi mạnh mẽ cách thức làm việc trong doanh nghiệp.
Tuy nhiên, trong khi tốc độ ứng dụng AI tăng rất nhanh, nhiều tổ chức vẫn chưa kịp điều chỉnh mô hình quản trị và tổ chức công việc để khai thác hiệu quả công nghệ này.
Khảo sát cho thấy AI không còn là công cụ dành riêng cho lãnh đạo hay nhân sự công nghệ. Tỷ lệ nhân viên văn phòng tuyến đầu sử dụng AI thường xuyên đã tăng lên 74%, cao hơn 20 điểm phần trăm so với hai năm trước.
Các quốc gia đang phát triển dẫn đầu xu hướng này, trong đó Ấn Độ đạt tỷ lệ sử dụng tới 95%, khu vực Trung Đông đạt 93%, trong khi Pháp, Mỹ và Italy chỉ ở mức khoảng 62%.
Việc ứng dụng AI cũng khác biệt đáng kể giữa các lĩnh vực. Các bộ phận công nghệ thông tin, marketing và tài chính có tỷ lệ sử dụng cao nhất, trong khi các bộ phận bán hàng và vận hành vẫn chậm hơn trong quá trình chuyển đổi.
Theo BCG, AI mang lại một “nghịch lý thú vị” trong môi trường làm việc. Khoảng 67% người dùng thường xuyên cho biết họ hài lòng hơn với công việc nhờ AI giúp giảm các tác vụ lặp lại và tăng tính sáng tạo.
Tuy nhiên, 41% cũng thừa nhận khối lượng áp lực tinh thần gia tăng do phải liên tục giám sát, kiểm tra và phối hợp với các công cụ AI. Gần một nửa số người được khảo sát cho biết hiện họ dành nhiều thời gian để quản lý và điều phối AI hơn là trực tiếp thực hiện công việc.
Một trong những lợi ích rõ ràng nhất của AI là tiết kiệm thời gian. Khoảng 42% nhân viên sử dụng AI thường xuyên cho biết họ tiết kiệm được ít nhất một ngày làm việc mỗi tuần nhờ tự động hóa.
Tỷ lệ này lên tới 60% đối với các nhà quản lý cấp cao. Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp chưa có định hướng rõ ràng về cách sử dụng quỹ thời gian được giải phóng.
Có tới 66% nhân viên cho biết họ không nhận được hướng dẫn cụ thể từ cấp trên, khiến phần lớn thời gian tiết kiệm được lại bị tiêu tốn vào các công việc hành chính hoặc nhiệm vụ có giá trị gia tăng thấp.
BCG nhận định nhiều doanh nghiệp đang mắc sai lầm khi chỉ tập trung triển khai công nghệ mà thiếu chiến lược tổng thể. Nghiên cứu cho thấy những tổ chức có định hướng AI rõ ràng đạt hiệu quả kinh doanh cao hơn đáng kể so với những doanh nghiệp chỉ đơn thuần cung cấp công cụ cho nhân viên sử dụng. Khi chiến lược được xác định cụ thể, người lao động không chỉ làm việc hiệu quả hơn mà còn cảm thấy hài lòng hơn với công việc.
Báo cáo cũng cho thấy làn sóng tiếp theo của AI sẽ là sự phát triển của các tác nhân AI - những hệ thống có khả năng tự động thực hiện cả quy trình công việc thay vì chỉ trả lời câu hỏi như chatbot truyền thống.
Tỷ lệ doanh nghiệp triển khai các tác nhân AI đã tăng từ 13% lên 30% chỉ trong vòng một năm. Đồng thời, 61% người lao động tin rằng các hệ thống này sẽ có thể đảm nhiệm ít nhất một nửa khối lượng công việc của họ trong vòng ba năm tới.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng làm dấy lên nhiều lo ngại. Hơn một nửa số lao động được khảo sát cho biết họ chưa thực sự hiểu rõ về các tác nhân AI, trong khi khoảng 50% thiếu hướng dẫn về cách làm việc trong môi trường kết hợp giữa con người và AI.
Bên cạnh đó, vấn đề trách nhiệm và quyền kiểm soát khi AI tham gia vào các quyết định công việc cũng trở thành mối quan tâm hàng đầu.
Theo BCG, thách thức lớn nhất hiện nay không còn nằm ở công nghệ mà ở năng lực quản trị. Để AI thực sự tạo ra giá trị, các doanh nghiệp cần tái thiết kế công việc, đào tạo lại kỹ năng cho người lao động và xây dựng chiến lược rõ ràng về vai trò của con người trong môi trường làm việc mới.
Nếu không, AI có thể tạo ra thêm áp lực và sự lãng phí thay vì mang lại năng suất và hiệu quả như kỳ vọng./.
Các nền kinh tế APEC đang nỗ lực hiện thực hóa một tầm nhìn lớn là kết nối toàn bộ 21 nền kinh tế vào mạng lưới kỹ thuật số thống nhất.