Dòng tiền mới của nền kinh tế số

Nếu như trước đây, thanh toán xuyên biên giới chủ yếu gắn với hoạt động xuất nhập khẩu hoặc các giao dịch ngân hàng truyền thống thì hiện nay động lực tăng trưởng lớn nhất lại đến từ thương mại điện tử, dịch vụ số và các giao dịch tiêu dùng trực tuyến.

Theo số liệu của Cục Thương mại điện tử và Bet88com Casino, Thể thao, Game bài, Nổ hũ và Xổ số số (Bộ Công Thương), quy mô thị trường thương mại điện tử Việt Nam hiện đạt khoảng 31 tỷ USD, thuộc nhóm tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á. Cùng với sự phát triển của mua sắm trực tuyến, ngày càng nhiều giao dịch được thực hiện trên các nền tảng quốc tế, từ đặt phòng khách sạn, mua vé máy bay, sử dụng dịch vụ giải trí trực tuyến đến mua hàng trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới.

Không chỉ người tiêu dùng trong nước mua sắm trên các nền tảng quốc tế, ngày càng nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng tham gia bán hàng xuyên biên giới thông qua Amazon, Alibaba, TikTok Shop hay các sàn thương mại điện tử khu vực. Điều này kéo theo nhu cầu thanh toán quốc tế nhanh hơn, thuận tiện hơn và có chi phí thấp hơn.

Theo các chuyên gia tài chính, điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là dòng tiền quốc tế đang dịch chuyển cùng với dữ liệu và hành vi tiêu dùng. Nếu trước đây giao dịch xuyên biên giới chủ yếu diễn ra giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp thì nay, hàng triệu giao dịch được thực hiện trực tiếp bởi người tiêu dùng thông qua điện thoại thông minh.

Khảo sát của 9Pay cho thấy, có tới 94% người tiêu dùng mong muốn thanh toán bằng đồng nội tệ và sử dụng các phương thức quen thuộc khi thực hiện giao dịch quốc tế. Điều này phản ánh một xu hướng mới: Người dùng không còn muốn phải mở thêm tài khoản, đổi ngoại tệ hoặc sử dụng các công cụ thanh toán phức tạp khi mua sắm xuyên biên giới.

Đại diện 9Pay cho rằng, trải nghiệm thanh toán đang trở thành yếu tố quyết định tỷ lệ hoàn tất giao dịch trên các nền tảng số. Người dùng có xu hướng từ bỏ đơn hàng nếu phải trải qua quá nhiều bước xác thực hoặc không biết rõ chi phí chuyển đổi ngoại tệ phải trả.

Không chỉ thương mại điện tử, kiều hối cũng đang trở thành một thị trường giàu tiềm năng đối với các doanh nghiệp thanh toán số. Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), Việt Nam nhiều năm liên tiếp nằm trong nhóm 10 quốc gia nhận kiều hối lớn nhất thế giới. Lượng kiều hối chuyển về Việt Nam hằng năm duy trì ở mức hàng chục tỷ USD, tạo ra nhu cầu lớn đối với các giải pháp chuyển tiền nhanh chóng, minh bạch và chi phí thấp.

Các chuyên gia nhận định, khi thương mại điện tử, dịch vụ số, du lịch và kiều hối cùng tăng trưởng, thị trường thanh toán xuyên biên giới đang hình thành một hệ sinh thái dòng tiền hoàn toàn mới. Đây không chỉ là cơ hội kinh doanh của ngành tài chính mà còn là nền tảng quan trọng thúc đẩy kinh tế số phát triển.

Sự thay đổi của thị trường cũng đang làm mờ dần ranh giới giữa các tổ chức tài chính truyền thống và doanh nghiệp công nghệ. Nếu trước đây, phần lớn giao dịch quốc tế phải đi qua hệ thống ngân hàng đại lý thì hiện nay, nhiều dịch vụ thanh toán đã được tích hợp trực tiếp trên ví điện tử, ứng dụng ngân hàng số hoặc các nền tảng thương mại điện tử.

Theo giới chuyên môn, chính nhu cầu xử lý giao dịch nhanh hơn, chi phí thấp hơn và trải nghiệm thuận tiện hơn đang tạo ra dư địa phát triển lớn cho các doanh nghiệp fintech. Đây cũng là lý do thanh toán xuyên biên giới được xem là một trong những lĩnh vực cạnh tranh sôi động nhất của ngành tài chính số trong những năm gần đây.

Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp thanh toán không đơn thuần là giành người dùng mà là cuộc đua xây dựng hệ sinh thái đủ lớn để kết nối các dòng tiền đang dịch chuyển trên môi trường số.

Fintech tăng tốc mở rộng hệ sinh thái thanh toán quốc tế

Sức hấp dẫn của thị trường đã kéo theo sự tham gia ngày càng mạnh mẽ của các doanh nghiệp công nghệ tài chính. Theo thống kê của Ngân hàng Bet88 là trang game cá cược đa năng, đến cuối quý I/2025, Việt Nam có 47 tổ chức được cấp phép cung ứng dịch vụ ví điện tử. Nhiều doanh nghiệp đang từng bước mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế nhằm tìm kiếm dư địa tăng trưởng mới.

Một trong những đơn vị tham gia sớm là 9Pay. Doanh nghiệp cho biết đã kết nối với 15 đối tác ví điện tử quốc tế, cho phép người dùng thanh toán xuyên biên giới thông qua các ứng dụng quen thuộc. Hệ thống hiện ghi nhận hơn 2,5 triệu giao dịch với thời gian xử lý trung bình dưới 5 giây.

Theo đại diện 9Pay, mục tiêu của doanh nghiệp là giúp người dùng thực hiện giao dịch quốc tế với trải nghiệm tương tự như thanh toán trong nước, hạn chế tối đa các thao tác chuyển đổi ngoại tệ và xử lý trung gian.

Trong khi đó, ZaloPay đang nổi lên như một trong những nền tảng thanh toán số nội địa mở rộng quốc tế mạnh mẽ nhất. Sau Singapore, nền tảng này tiếp tục triển khai tính năng quét mã QR tại Trung Quốc từ tháng 4/2026, nâng tổng số thị trường hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới lên 6 quốc gia châu Á gồm Singapore, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Malaysia và Indonesia.

Đây là một trong những mạng lưới thanh toán xuyên biên giới có độ phủ rộng nhất hiện nay của một nền tảng thanh toán nội địa Việt Nam. Việc mở rộng hiện diện tại các thị trường châu Á cho thấy, các doanh nghiệp fintech trong nước đang từng bước tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái thanh toán khu vực thay vì chỉ tập trung vào thị trường nội địa.

Thông qua kết nối với các mạng lưới như Alipay+, NETS QR, GrabPay và các đối tác thanh toán khu vực, người dùng có thể thanh toán trực tiếp bằng đồng Việt Nam tại các điểm chấp nhận thanh toán ở nước ngoài mà không cần đổi ngoại tệ hay cài đặt thêm ứng dụng bản địa.

Bà Lê Lan Chi, Tổng Giám đốc ZaloPay cho biết, chiến lược của doanh nghiệp được định hướng theo thông điệp "Không biên giới, chỉ tiến xa hơn", với mục tiêu đưa trải nghiệm thanh toán số của người Việt ra thị trường quốc tế và đồng thời tạo điều kiện để khách quốc tế thanh toán thuận tiện hơn tại Việt Nam.

Theo bà Chi, bên cạnh việc phục vụ người Việt Nam ra nước ngoài, ZaloPay đang phát triển các giải pháp cho phép du khách quốc tế sử dụng nguồn tiền từ thẻ Visa hoặc Mastercard phát hành ở bất kỳ quốc gia nào để thanh toán tại các điểm chấp nhận QR trong nước, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng quốc tế cho doanh nghiệp Việt Nam.

Ở lĩnh vực kiều hối và thanh toán quốc tế, MoMo lựa chọn hướng đi tập trung vào khả năng tiếp cận của người dùng phổ thông và các hộ kinh doanh nhỏ. Thông qua hợp tác với Western Union, nền tảng này đang phát triển các dịch vụ nhận tiền quốc tế trên môi trường số.

Theo khảo sát do doanh nghiệp công bố, 81% người dùng mong muốn nhận tiền quốc tế thông qua các ứng dụng số thay vì đến các điểm giao dịch truyền thống.

Ông Nguyễn Bá Diệp, Đồng sáng lập MoMo, cho biết doanh nghiệp đang mở rộng các giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng trong du lịch, học tập, lao động và giao thương quốc tế. Song song với việc mở rộng mạng lưới thanh toán, MoMo cũng phối hợp với Ngân hàng Bet88 là trang game cá cược đa năng và các đối tác xây dựng các cơ chế cảnh báo giao dịch giả mạo nhằm bảo đảm an toàn cho người dùng.

Theo ông Diệp, mục tiêu của MoMo không chỉ là phục vụ người Việt Nam khi ra nước ngoài mà còn hỗ trợ các doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh cá thể trong nước dễ dàng chấp nhận thanh toán từ khách du lịch quốc tế thông qua các giải pháp số có chi phí thấp và dễ triển khai.

Các chuyên gia tài chính nhận định, đây là nhóm khách hàng có thể hưởng lợi nhiều nhất từ các giải pháp thanh toán số xuyên biên giới. Thay vì phải đầu tư các hệ thống thanh toán quốc tế riêng biệt, các hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ có thể tiếp cận khách hàng quốc tế thông qua những nền tảng sẵn có với chi phí thấp hơn.

Bước sang năm 2026, MoMo cũng triển khai các chương trình thúc đẩy thanh toán qua mạng lưới VietQR Global tại Thái Lan, Lào và Campuchia. Thông qua hệ thống liên thông QR khu vực, người dùng có thể thanh toán trực tiếp bằng ứng dụng MoMo tại các điểm chấp nhận thanh toán ở nước sở tại, đồng thời theo dõi tỷ giá quy đổi theo thời gian thực ngay trên ứng dụng.

Một hướng đi khác được lựa chọn bởi VNPay. Thông qua hợp tác với Visa, khách quốc tế có thể sử dụng thẻ Visa phát hành tại nước sở tại để quét mã VNPAY-QR tại hơn 30.000 điểm chấp nhận thanh toán trên toàn quốc.

Theo VNPay, việc đơn giản hóa quy trình thanh toán giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận khách hàng quốc tế dễ dàng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực bán lẻ, dịch vụ và du lịch. Đây cũng là một trong những giải pháp giúp mở rộng khả năng chi tiêu của khách quốc tế tại Việt Nam mà không cần thay đổi thói quen thanh toán.

Trong khi đó, Viettel Money đang thử nghiệm các giải pháp thanh toán xuyên biên giới ứng dụng công nghệ blockchain. Doanh nghiệp kỳ vọng công nghệ mới có thể góp phần giảm chi phí xử lý, tăng tốc độ giao dịch và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính số trong tương lai.

Các chuyên gia tài chính đánh giá, cuộc cạnh tranh hiện nay không còn là cuộc đua giữa các ví điện tử riêng lẻ. Lợi thế sẽ thuộc về những doanh nghiệp sở hữu hệ sinh thái người dùng lớn, có khả năng kết nối nhiều thị trường và cung cấp trải nghiệm thanh toán liền mạch.

Trong bối cảnh đó, thanh toán xuyên biên giới không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng cho các doanh nghiệp fintech mà còn đặt nền móng cho một cuộc cạnh tranh lớn hơn về dữ liệu, công nghệ và năng lực kết nối của nền kinh tế số trong tương lai.

Bài cuối: Rào chắn bảo mật dữ liệu thông tin