Bệnh tiểu đường (hay còn gọi là đái tháo đường) là dạng bệnh rối loạn chuyển hóa khiến lượng đường trong máu tăng cao hơn so với bình thường do cơ thể không sản xuất đủ insulin (là một hormone tự nhiên được tiết ra từ tế bào beta của tuyến tụy, đóng vai trò then chốt trong việc kiểm soát đường huyết) hoặc đề kháng với insulin hoặc do cả 2 nguyên nhân này.
Số ca mắc bệnh tiểu đường ngày càng tăng và có dấu hiệu trẻ hóa. Đáng lo ngại hơn khi bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm. Nếu không được điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh tiểu đường có thể gây ra những biến chứng vô cùng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng sống của người bệnh.
Hiện chưa có thuốc đặc trị bệnh tiểu đường, các biện pháp chủ yếu là điều chỉnh chế độ ăn uống, sinh hoạt để kiểm soát tốt lượng đường trong máu. Chính vì vậy, việc tìm kiếm các sản phẩm tự nhiên, giàu dinh dưỡng và có tác dụng hỗ trợ trong phòng và điều trị bệnh tiểu đường đã trở nên cần thiết.
Trước yêu cầu từ thực tiễn, nhóm nghiên cứu của Viện Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) do Tiến sỹ Ngô Thị Hoài Thu làm chủ nhiệm đề tài đã nghiên cứu thành công quy trình công nghệ chế tạo nanovitexin, hợp chất tự nhiên có kích thước siêu nhỏ làm nguyên liệu sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ phòng và điều trị bệnh tiểu đường.
Trong quá trình thực hiện, nhóm đã tách chiết vitexin từ vỏ đỗ xanh; hợp chất thu được cho thấy khả năng bắt giữ gốc tự do, ức chế enzyme AChE và bảo vệ tế bào trước các tác nhân gây độc.
Kết quả nghiên cứu khẳng định vitexin từ vỏ đỗ xanh đáp ứng tiêu chuẩn để chế tạo nanovitexin, qua đó nâng cao khả năng hấp thụ và hoạt tính sinh học, mở ra hướng ứng dụng trong sản xuất thực phẩm chức năng hỗ trợ phòng và điều trị các bệnh mãn tính, đặc biệt là tiểu đường.
Nghiên cứu được hỗ trợ kinh phí từ đề tài “Nghiên cứu quy trình công nghệ chế tạo nanovitexin làm nguyên liệu sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe hỗ trợ trong phòng và điều trị bệnh tiểu đường,” do Tiến sỹ Ngô Thị Hoài Thu, Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam làm chủ nhiệm là đề tài cấp Viện Hàn lâm, được thực hiện từ năm 2022 đến đầu năm 2026, đã được cấp Bằng độc quyền sáng chế về “Phương pháp bào chế sản phẩm nano vitexin trên nền ma trận polyme alginat/cacboxymetyl xenluloza và sản phẩm nano vitexin thu được bằng phương pháp này.”
Tiến sỹ Ngô Thị Hoài Thu cho biết, quy trình tách chiết vitexin tự do từ vỏ đỗ xanh thu được có độ tinh sạch đạt trên 91%. Các kết quả ban đầu cho thấy vitexin tự do được tách chiết từ vỏ đỗ xanh là nguyên liệu tiềm năng để chế tạo hệ nanovitexin, định hướng làm nguyên liệu cho sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe nói chung và bệnh tiểu đường nói riêng.
Đặc biệt, nhóm đã xây dựng được quy trình công nghệ chế tạo hệ nanovitexin, trong đó nano giúp tăng cường khả năng hấp thụ và hoạt tính sinh học. Vitexin được tách chiết từ vỏ đỗ xanh với hiệu suất của quy trình đáp ứng tiêu chuẩn cho sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, đồng thời đã lập hồ sơ công bố để sẵn sàng chuyển giao ứng dụng.
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hoàng Mai Hà, Viện hóa học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhận xét, sản phẩm nanovitexin thu được từ nhiệm vụ đề tài do Tiến sỹ Ngô Thị Hoài Thu làm chủ nhiệm có tiềm năng ứng dụng lớn trong các lĩnh vực dược phẩm. Đặc biệt, nhóm nghiên cứu đã đăng ký và được cấp Bằng sáng chế.
Trao đổi về hướng nghiên cứu và khả năng chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu này, Tiến sỹ Ngô Thị Hoài Thu cho biết, nhóm sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình nhằm tạo ra chế phẩm nanovitexin có tính ổn định và khả năng ứng dụng cao.
Trong thời gian tới, nhóm mong muốn phát triển sản phẩm theo hướng thương mại hóa, góp phần cung cấp nguồn nguyên liệu cho các doanh nghiệp dược sản xuất các chế phẩm hỗ trợ bảo vệ sức khỏe, đặc biệt đối với các bệnh mãn tính liên quan đến thần kinh và rối loạn chuyển hóa như tiểu đường./.
Nhóm nhỏ nhất của tế bào beta sản xuất insulin, cũng như các tế bào rải rác trong tuyến tụy, là những tế bào đầu tiên bị hệ miễn dịch tấn công, thậm chí trước khi người bệnh xuất hiện triệu chứng.