Các chuyên gia cảnh báo tình trạng hạn hán kéo dài cùng dự báo mùa Hè nóng hơn bình thường có thể khiến Canada tiếp tục đối mặt với một năm cháy rừng nghiêm trọng.
Chuyên gia về cháy rừng Mike Flannigan, Giáo sư tại Đại học Thompson Rivers ở Kamloops, tỉnh bang British Columbia, nhận định năm nay có thể là phép thử quan trọng để xác định liệu các mùa cháy rừng ở Canada có đang bước vào một “thực tế mới” hay không.
Theo ông, trước đây vẫn có thể phân biệt giữa những năm cháy rừng dữ dội và những năm tương đối lắng dịu, song hiện nay ngày càng có cơ sở để lo ngại cháy rừng nghiêm trọng sẽ xuất hiện trong hầu hết các năm tới.
Các chuyên gia nhấn mạnh việc dự báo theo mùa không thể tính trước các yếu tố gây ra cháy rừng, như sét đánh hay các đợt thời tiết nóng, khô và nhiều gió xuất hiện trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, những dữ liệu hiện có vẫn cho phép phác họa bức tranh tổng thể về mức độ rủi ro.
Một trong những yếu tố đáng lo ngại là nhiều khu vực tại Canada bước ra khỏi mùa Đông trong tình trạng khô hạn bất thường hoặc đang chịu hạn hán, trong đó có những điểm nóng cháy rừng lịch sử như khu vực phía Nam tỉnh bang British Columbia, miền Bắc Manitoba và phía Đông Bắc vùng lãnh thổ Tây Bắc.
Bên cạnh đó, các dự báo dài hạn cho thấy phần lớn các khu vực tại Canada có khả năng trải qua mùa Hè với nền nhiệt cao hơn mức trung bình. Hiện tượng El Niño cũng được dự báo sẽ hình thành trong mùa Hè năm nay.
Dù vậy, Canada bước vào mùa cháy rừng năm nay với một số điều kiện thuận lợi hơn so với các năm tồi tệ gần đây. Mùa Đông với nhiều cơn bão đã để lại lượng tuyết tích lũy khá dày trên diện rộng, nhất là ở các vùng phía Bắc.
Chuyên gia về cháy rừng Richard Carr thuộc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Canada cho biết hiện chưa ghi nhận nhiều dấu hiệu cho thấy hoạt động cháy rừng bất thường ngay trong tháng 4. Nếu xu hướng thời tiết ấm lên kéo dài trong mùa Hè, nhiều khu vực của Canada có thể bắt đầu bước vào giai đoạn hoạt động cháy rừng mạnh hơn từ tháng 6 hoặc tháng 7.
Canada đã trải qua 3 năm liên tiếp chứng kiến tình trạng cháy rừng đặc biệt nghiêm trọng. Năm 2025 được ghi nhận là năm tồi tệ thứ hai trong lịch sử, chỉ sau năm 2023 khi cháy rừng đã thiêu rụi khoảng 150.000 km2 rừng trên cả nước.
Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu đang diễn biến nhanh, chủ yếu do việc sử dụng nhiên liệu hóa thạch, là nguyên nhân làm gia tăng cả thời gian lẫn cường độ của các mùa cháy rừng.
Nhiệt độ không khí ấm hơn khiến độ ẩm bị rút khỏi cành, lá cây và lớp thực vật khô trên mặt đất, biến các khu rừng thành “thùng thuốc súng” chỉ chờ một mồi lửa nhỏ. Điều này cũng làm gia tăng khả năng xuất hiện và mức độ nghiêm trọng của các đợt nắng nóng và hạn hán - những yếu tố trực tiếp tiếp sức cho cháy rừng.
Một hệ quả nghiêm trọng khác là các đám cháy rừng thải ra nhiều carbon hơn lượng chúng hấp thụ, từ đó tạo ra vòng luẩn quẩn làm trầm trọng thêm biến đổi khí hậu.
Nghiên cứu của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) cho thấy riêng các vụ cháy rừng trong năm 2023 tại Canada đã thải ra lượng khí gây hiệu ứng nhà kính lớn hơn hầu hết các quốc gia trên thế giới, ngoại trừ Trung Quốc, Ấn Độ và Mỹ.
Không chỉ tàn phá rừng và cơ sở hạ tầng, cháy rừng còn để lại những hệ lụy nặng nề về xã hội và sức khỏe cộng đồng. Hàng chục nghìn người dân Canada đã phải sơ tán trong các mùa cháy rừng gần đây.
Ngay cả tại những khu vực cách xa điểm cháy, khói bụi vẫn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe.
Một báo cáo gần đây của Bộ Y tế Canada ước tính việc hít phải khói từ các vụ cháy rừng năm 2023 có thể đã gây ra hàng nghìn ca tử vong và thiệt hại lên tới hàng tỷ USD./.
Từ đầu năm đến nay, Canada ghi nhận khoảng 3.000 vụ cháy rừng với diện tích thiệt hại hơn 5,5 triệu ha - gần bằng diện tích Croatia.