Trong "dòng chảy" của kỷ nguyên số, Podcast đã vượt xa khái niệm của một trào lưu âm thanh đơn thuần để trở thành "hành động và quyết tâm" của các cơ quan báo chí.
Với khả năng cá nhân hóa cao và kết nối cảm xúc mạnh mẽ, Podcast đang mở ra một "đại lộ sáng tạo," buộc những người làm báo phải thay đổi tư duy từ gốc rễ để thích ứng và khẳng định vị thế trong lòng công chúng số.
Từ "nghe để cập nhật" sang "nghe để thấu cảm"
Tại Hội thảo quốc tế "Podcast - Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số" diễn ra tại Quảng Ninh ngày 12/4 trong khuôn khổ Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ 17, "bức tranh" về tương lai của phát thanh đã được phác họa rõ nét.
Sự xuất hiện của Podcast với tư cách là loại hình thi chính thức, với 97 tác phẩm dự thi là một cột mốc khẳng định: Podcast đã chính thức trở thành một phần không thể tách rời của hệ sinh thái truyền thông chính thống.
Tại đây, diễn giả Andrew Davies, Giám đốc Ban phát thanh Hiệp hội Phát thanh Truyền hình châu Á-Thái Bình Dương (ABU) đưa ra số liệu dự báo thế giới sẽ đạt khoảng 600 triệu người nghe Podcast vào năm 2026. Tuy nhiên, giá trị thực sự nằm ở sự thay đổi bản chất của "nghe."
Ông Davies chỉ ra rằng nếu radio truyền thống là "nghe để cập nhật" (Informed) thì Podcast là "nghe để giải trí và thấu cảm" (Relax & Entertainment).
Trong bối cảnh kỷ nguyên số tạo ra những biến đổi sâu sắc đối với lĩnh vực báo chí, phát thanh không còn bị giới hạn trong thiết bị radio truyền thống mà đã mở rộng sang các nền tảng số và ứng dụng thông minh. Công chúng ngày nay có thể thưởng thức nội dung theo nhu cầu, tương tác hai chiều và cá nhân hóa trải nghiệm. Điều đó đặt ra yêu cầu tất yếu: phát thanh phải chủ động đổi mới, ứng dụng công nghệ để tồn tại và phát triển bền vững.
Ông Đỗ Tiến Sỹ, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV) nhấn mạnh: "Kỷ nguyên số đòi hỏi chúng ta không thể bằng lòng với quá khứ. Podcast chính là giải pháp để phát thanh giữ được "bản sắc," sự gần gũi và kết nối cảm xúc, trong khi vẫn tận dụng được AI và dữ liệu lớn. Tại VOV, chúng tôi coi nội dung số và công chúng số là ưu tiên hàng đầu."
Đồng quan điểm, ông Ngô Thiệu Phong, Tổng Biên tập Báo điện tử VOV.VN, nhận định Podcast không còn là sân chơi riêng của các đài phát thanh mà đã thu hút sự tham gia mạnh mẽ của báo in và báo điện tử. Xu hướng hiện nay đang dịch chuyển mạnh sang các dạng Video Podcast trên đa nền tảng. Việc đưa Podcast trở thành loại hình dự thi chính thức là bước đi kịp thời và cần thiết.
Từ góc nhìn địa phương, ông Nguyễn Hồng Dương, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Quảng Ninh kỳ vọng Podcast sẽ là kênh quan trọng đưa hình ảnh địa phương đến công chúng rộng khắp. Đặc biệt với một địa phương sở hữu Di sản thế giới, Podcast sẽ cùng Quảng Ninh kể những câu chuyện về con người thợ mỏ hào sảng, giúp hình ảnh Việt Nam không chỉ được "nhìn thấy" mà còn được "lắng nghe" và "thấu cảm" bởi bạn bè quốc tế.
Thách thức từ tư duy cũ và bài toán thực tế tại địa phương
Dù "đại lộ" đã mở ra, hành trình đưa Podcast trở thành loại hình chủ lực vẫn đối mặt với rào cản từ chính thói quen tiếp nhận của công chúng và tư duy sản xuất cũ.
Ông Phạm Văn Trí, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh truyền hình tỉnh Đắk Lắk phân tích ngày nay, ranh giới giữa các loại hình báo chí đang dần xóa nhòa. Điều quan trọng nhất không còn nằm ở những quy chuẩn lý thuyết khắt khe mà là khả năng chuyển tải thông tin nhanh chóng, hiệu quả.
![ttxvn-podcast-dai-lo-sang-tao-cua-phat-thanh-1.jpg](https://media.vietnamplus.vn/images/49c2f615bb00952ade5b879c6d641046b62277205f847b7e1e91e67a791a6762054e57f950175d4fcf9a7cd4ae5db1f3304e0e3525fac4ac1e2bb6eaff5dd6970eff782c4ce9cbf3773ecb239aa15966/ttxvn-podcast-dai-lo-sang-tao-cua-phat-thanh-1.jpg.avif "Quang cảnh Hội thảo quốc tế "Podcast - Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số." (Ảnh: Thanh Vân/TTXVN)")
Trong xu thế đó, Podcast không chỉ đơn thuần là một thể loại mới, mà là phương thức chuyển tải âm thanh tối ưu trên môi trường số. Khi khán giả tiếp nhận Podcast từ các cơ quan báo chí chính thống, độ tin cậy và tính xác thực cao hơn chính là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Tuy nhiên, thực tế tại các đài địa phương vẫn còn nhiều rào cản như lối phát thanh thụ động theo giờ cố định, thiếu hụt đội ngũ chuyên sâu và áp lực kinh phí đầu tư hạ tầng.
Ông Trí cho rằng các cơ quan báo chí cần sớm xây dựng hệ sinh thái quảng bá chéo giữa truyền hình, báo in và báo điện tử để hình thành thói quen nghe cho khán giả. Đồng thời, rất cần những chương trình đào tạo, chuyển giao công nghệ thiết thực từ các đơn vị chủ lực như VOV. Lãnh đạo các đơn vị cần quyết liệt đầu tư trọng điểm để không chỉ chạy theo công nghệ mà thực sự làm chủ được xu thế truyền thông mới.
Tại các tỉnh miền núi, thách thức còn đặc thù hơn. Ông Mai Đức Thông, Giám đốc Báo và Phát thanh truyền hình Tuyên Quang, chia sẻ: "Nguồn nhân lực là bài toán khó nhất. Việc đào tạo đội ngũ đủ kỹ năng dẫn dắt kịch bản cá nhân hóa cần nhiều thời gian. Hơn nữa, việc khảo sát thực tế nhu cầu của thính giả miền núi đối với Podcast là bài toán cần lời giải trước khi đầu tư." Dự kiến, Tuyên Quang sẽ ra mắt kênh Podcast riêng biệt vào tháng 6/2026.
Để vượt qua những thách thức này, chuyên gia Andrew Davies khuyến nghị chiến lược "Digital-First Podcast," ưu tiên sản xuất nội dung số trước khi đưa lên các nền tảng xuyên biên giới như Spotify hay YouTube. Thay vì các bộ phim tài liệu dài kỳ, báo chí nên tập trung vào định dạng "Always-on" (trò chuyện/thảo luận định kỳ) để duy trì thói quen của thính giả.
Podcast không phải là một "phép màu" tức thời, mà là một cuộc marathon thay đổi tư duy. Khi các cơ quan báo chí dấn thân vào "đại lộ sáng tạo," họ không chỉ đang số hóa nội dung âm thanh mà còn đang xây dựng lại sợi dây kết nối với công chúng kỷ nguyên mới, nơi thông tin không chỉ để biết, mà để "lắng nghe" và "thấu cảm"./.
Liên hoan Phát thanh toàn quốc năm 2026 là nơi hội tụ các tác phẩm xuất sắc, mở ra giai đoạn phát triển mới cho phát thanh Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số toàn diện.