Các sản phẩm phục hồi tóc phổ biến hiện nay như keratin, collagen, peptide hay các phức hợp tái tạo liên kết đều được quảng bá là giúp cải thiện sức khỏe mái tóc.

Dù protein giúp duy trì mái tóc chắc khỏe, việc protein bôi ngoài tóc tích tụ nhanh hơn khả năng hấp thụ của tóc có thể khiến sợi tóc trở nên cứng và giòn, dẫn đến gãy rụng, xù rối và dễ rối tóc.

Dưới đây, các chuyên gia giải thích hiện tượng “quá tải protein” là gì, cách nhận biết và làm thế nào để cân bằng lại quy trình chăm sóc tóc.

Vì sao quá nhiều protein có thể phản tác dụng?

Tóc chủ yếu được cấu tạo từ keratin - một loại protein mang lại độ bền và cấu trúc cho từng sợi tóc. Các liên kết (hay còn gọi là liên kết chéo) giữa các chuỗi keratin giúp sợi tóc có khả năng co giãn.

Caroline Ruggiero, chuyên gia về da đầu, cho biết: “Một mái tóc khỏe là khi ma trận protein và các liên kết chéo còn đủ nguyên vẹn để sợi tóc chịu được lực kéo, nhưng vẫn giữ được độ đàn hồi và độ bóng thẩm mỹ.”

Tuy nhiên, khi dầu gội, dầu xả, mặt nạ và sản phẩm tạo kiểu chứa protein - thường được quảng bá là “tăng cường” hay “phục hồi” - được sử dụng quá thường xuyên và chồng lớp liên tục, hệ quả có thể là tình trạng quá tải protein.

“Cũng như nhiều thứ khác, nhiều hơn chưa chắc đã tốt hơn,” Emmanuel Mroczka, chuyên gia về da đầu, nhận định. “Tóc bị quá tải protein thường có cảm giác cứng như rơm, thô ráp dù đã dùng dầu xả, dễ rối, dễ tích điện và rất giòn, dễ gãy thay vì co giãn.”

Ông cho biết thêm tóc có thể gãy ở cả những vùng vốn ít tổn thương như gần chân tóc hay đỉnh đầu, do mất độ đàn hồi từ gốc đến ngọn.

Quá tải protein dễ bị nhầm với tóc khô thông thường, nhưng điểm khác biệt chính nằm ở độ đàn hồi. “Tóc khô thường mềm hơn khi được cấp ẩm và vẫn có độ co giãn nhất định. Tóc dư protein thì cứng và dễ đứt ngay cả sau khi dùng dầu xả,” Mroczka nói.

Một cách thử đơn giản tại nhà là kéo nhẹ một sợi tóc ẩm: tóc khỏe sẽ giãn nhẹ rồi bật lại; tóc quá tải protein sẽ đứt nhanh chóng.

Vì sao tóc hấp thụ quá nhiều protein?

Các tác động hóa học như tẩy tóc, duỗi, uốn, nhuộm nhiều lần, cùng với tạo kiểu bằng nhiệt, tia UV hoặc ô nhiễm môi trường có thể làm hỏng lớp biểu bì tóc - lớp bảo vệ bên ngoài - và làm tăng độ xốp của thân tóc.

Bác sỹ da liễu và phẫu thuật cấy tóc được chứng nhận Divya Shokeen giải thích rằng khi lớp biểu bì bị tổn thương, tóc mất protein và lipid bên trong, phần lõi lộ ra nhiều hơn, khiến tóc trở nên xốp và dễ hấp thụ sản phẩm quá mức, từ đó làm tăng nguy cơ tích tụ protein.

Khi cảm thấy tóc hư tổn, nhiều người có xu hướng tìm đến sản phẩm phục hồi giàu protein như keratin thủy phân, collagen, axit amin hay phức hợp tái tạo liên kết. Những thành phần này tự thân không gây hại, nhưng nguy cơ nằm ở việc “dùng quá tay.”

“Tóc hư tổn cần sự cân bằng giữa protein, độ ẩm và lipid, chứ không chỉ riêng protein,” Shokeen nhấn mạnh. Việc liên tục dùng các sản phẩm giàu protein, đặc biệt khi chồng nhiều lớp trong cùng quy trình và gội đầu không thường xuyên, có thể khiến sợi tóc vốn đã yếu lại càng giòn hơn.

Quá tải protein ảnh hưởng đến mái tóc như thế nào?

Tình trạng này không trực tiếp làm ngừng mọc tóc ở nang tóc, nhưng có thể khiến mái tóc trông mỏng và ngắn hơn do tăng gãy rụng.

“Nếu sản phẩm chứa protein được thoa trực tiếp lên da đầu - điều vốn không được khuyến khích giống như dầu xả - chúng có thể gây tích tụ và kích ứng quanh nang tóc,” Mroczka nói. “Về lâu dài, tình trạng viêm mạn tính có thể ảnh hưởng đến môi trường mọc tóc khỏe mạnh.”

Quá tải protein cũng khiến nhiều người nhầm lẫn giữa rụng tóc và gãy tóc. “Không ít người nghĩ mình rụng tóc nhiều, trong khi thực tế là tóc gãy ở giữa thân, khiến sợi tóc trông ngắn hơn,” ông cho biết.

Thông thường, mỗi ngày rụng khoảng 80-100 sợi tóc là bình thường theo chu kỳ sinh trưởng tự nhiên. Khi có quá tải protein, tình trạng gãy tóc chồng lên lượng rụng tự nhiên khiến cảm giác “rụng tóc” trở nên nghiêm trọng hơn thực tế. Tin tốt là điều này thường có thể khắc phục khi điều chỉnh lại quy trình chăm sóc.

Những loại tóc dễ bị tổn thương nhất

Tóc mảnh, tóc đã qua xử lý hóa chất và tóc thưa đặc biệt dễ bị quá tải protein.

Theo Shokeen, tóc mảnh có đường kính thân nhỏ và độ linh hoạt thấp, nên sản phẩm giàu protein dễ khiến tóc nhanh chóng trở nên cứng và gãy.

Tần suất dùng sản phẩm protein phụ thuộc vào loại tóc và công thức cụ thể. Các chuyên gia khuyên nên tuân thủ hướng dẫn trên nhãn.

“Nhìn chung, tôi khuyên nên dùng theo chu kỳ, ví dụ một tháng sử dụng và ba tháng nghỉ,” Ruggiero nói. “Nhiều hơn không đồng nghĩa với tốt hơn.”

Làm thế nào để chỉnh lại quy trình chăm sóc?

“Trước tiên, hãy tạm ngưng tất cả sản phẩm chứa protein, bao gồm dầu xả, mặt nạ, sản phẩm không xả và các sản phẩm tạo kiểu có nhãn ‘phục hồi,’ ‘tăng cường’ hoặc ‘tái tạo liên kết’,” Mroczka khuyến nghị. Trong một số trường hợp, điều này cũng bao gồm dầu gội giàu protein.

Tiếp theo, chuyển sang dầu gội cấp ẩm. Làm sạch nhẹ nhàng da đầu, để bọt trôi qua thân tóc thay vì chà xát mạnh, rồi dùng dầu xả dưỡng ẩm để cải thiện độ trượt và độ linh hoạt.

Có thể sử dụng xịt dưỡng ẩm nhẹ trong ngày, đặc biệt ở phần đuôi tóc khô.

Nếu có tích tụ sản phẩm, có thể dùng dầu gội làm sạch sâu, nhưng không quá hai tuần một lần. Những công thức này có chất tẩy mạnh, lạm dụng có thể làm mất dầu tự nhiên và khiến tóc khô, kích ứng hơn.

Trong giai đoạn điều chỉnh lại chế độ chăm sóc tóc, nên hạn chế tạo kiểu bằng nhiệt và xử lý hóa chất trong vài tuần để tóc phục hồi độ đàn hồi.

“Khi tóc bắt đầu mềm và linh hoạt trở lại, có thể từ từ đưa protein quay lại,” Mroczka khuyên. “Mục tiêu là cân bằng, chứ không phải loại bỏ hoàn toàn protein”./.