Tại các cảng cá chỉ định của tỉnh Quảng Ngãi, công tác đối soát số liệu đang được lực lượng kiểm soát biên phòng và ban quản lý các cảng cá siết chặt.
Đây không chỉ là hoạt động nghiệp vụ thuần túy mà còn là mắt xích quan trọng nhằm đảm bảo tính minh bạch trong việc truy xuất nguồn gốc thủy sản, thực hiện đồng bộ các biện pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Quảng Ngãi có 5 cảng cá chỉ định đủ điều kiện cho tàu cá vùng khơi cập cảng để xác nhận nguồn gốc thủy sản.
Thực tế cho thấy việc quản lý một địa bàn rộng với số lượng tàu cá lớn luôn tiềm ẩn những kẽ hở về số liệu. Do khoảng cách địa lý giữa trạm kiểm soát biên phòng và cảng cá khá xa, khu vực cửa biển Sa Kỳ thường xảy ra tình trạng tàu cá sau khi nhập bến tại biên phòng đã "né" cảng cá chỉ định để cập các bến tư nhân bốc dỡ thủy sản.
Ngược lại, có những tàu đã làm thủ tục rời cảng nhưng vẫn chưa thực xuất qua trạm biên phòng do còn neo đậu lấy thêm nhiên liệu, nhu yếu phẩm.
Những sơ hở này khiến số liệu giữa các đơn vị quản lý từng rơi vào tình trạng "vênh" nhau, gây khó khăn cho việc giám sát sản lượng thực tế.
Để giải quyết triệt để nút thắt này, Trạm Kiểm soát biên phòng Sa Kỳ (thuộc Đồn Biên phòng cửa khẩu cảng Sa Kỳ) đã phối hợp với hai cảng cá chỉ định là Tịnh Hòa và Tịnh Kỳ để thành lập các tổ đối soát xuất nhập bến hằng ngày.
Trung úy Nguyễn Đình Trung, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát biên phòng Sa Kỳ, cho biết: "Mục đích cốt lõi là quản lý chặt chẽ hành trình của con tàu và nguồn gốc con cá trên hệ thống dữ liệu điện tử. Tàu vào bến phải khớp với tàu cập cảng, tàu rời cảng phải khớp với tàu thực xuất. Chúng tôi nắm chắc tọa độ khai thác để phục vụ việc truy xuất nguồn gốc tức thời, đảm bảo dữ liệu luôn 'đúng, đủ, sạch, sống' theo yêu cầu của đoàn thanh tra EC."
Bên cạnh quản lý tàu trong tỉnh, đơn vị còn tích cực phối hợp với các địa phương bạn để giám sát, quản lý nhóm tàu cá "nguy cơ cao" (tàu mất kết nối VMS, tàu không số) đang neo đậu tại địa bàn. "Việc này nhằm chung tay vào cuộc chiến chống khai thác IUU trên phạm vi cả nước," Trung úy Nguyễn Đình Trung cho biết thêm.
Ở góc độ thực thi tại cảng, anh Lê Nguyễn Quốc Bảo, nhân viên Cảng cá Tịnh Kỳ (xã Tịnh Khê), chia sẻ việc sai lệch số liệu trước đây chủ yếu do thói quen của ngư dân. Tuy nhiên, thông qua việc ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) và đối soát trực tiếp 24/7, các lỗ hổng này đang dần được lấp đầy, đảm bảo mọi phương tiện ra vào đều nằm trong tầm kiểm soát chặt chẽ.
Về phía ngư dân, nhận thức cũng đã có những chuyển biến tích cực. Ngư dân Huỳnh Tấn Hùng, chủ tàu cá QNg 11195TS tâm sự: "Trước đây tôi nghĩ bán cá ở đâu cũng được, nhưng nay được các chiến sĩ biên phòng giải thích, tôi hiểu rằng nếu không vào cảng chỉ định, không đối soát số liệu chuẩn chỉnh thì hải sản mình làm ra sẽ bị coi là bất hợp pháp, không thể xuất khẩu. Dù mất thêm chút thời gian làm thủ tục, nhưng chúng tôi đồng lòng ủng hộ để nghề biển bền vững."
Để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mạnh. Bên cạnh việc ứng dụng phần mềm eCDT, hệ thống kiểm soát tàu cá và VNeID, lực lượng chức năng còn thực hiện gắn biển nhận diện "tàu cá không đủ điều kiện hoạt động" và công khai danh sách tại các bến bãi để huy động cộng đồng cùng giám sát.
Đại tá Lê Quốc Việt, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Ngãi khẳng định: "Chúng tôi đã chỉ đạo các đơn vị tuyến biển rà soát toàn bộ phương tiện, phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương để xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm. Việc làm sạch số liệu và tăng cường thực thi pháp luật sẽ giúp bà con ngư dân thay đổi tư duy sản xuất, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa ngành thủy sản Việt Nam sớm thoát khỏi cảnh báo ‘thẻ vàng’ IUU ngay trong năm 2026."
Với sự vào cuộc quyết liệt và sự đồng thuận của ngư dân, công tác quản lý tàu cá tại Quảng Ngãi đang đi vào nề nếp. Đây là tiền đề quan trọng để địa phương bảo vệ thành quả sau các đợt kiểm tra và hướng tới một nền kinh tế biển minh bạch, bền vững./.
Theo thống kê của cơ quan chức năng tỉnh Quảng Ngãi, toàn tỉnh Quảng Ngãi hiện còn 499 tàu cá “3 không;” trong đó có 129 tàu chưa đăng ký và 370 tàu không đủ điều kiện đăng ký.