Tiền điện tử Ethereum. Ảnh: AFP/TTXVN
Theo trang businessinsider.com ngày 31/3, ở nhiều thị trường, các hoạt động đổi mới diễn ra mà không cần chờ đợi cơ sở hạ tầng truyền thống hoàn thiện trước. Thanh toán đã chuyển từ các hệ thống phụ thuộc nhiều vào tiền mặt sang tiền di động. Các doanh nghiệp nhỏ học cách hoạt động trong môi trường ngân hàng phân mảnh. Người tiêu dùng nhanh chóng thích nghi với tài chính dựa trên ứng dụng vì trong nhiều trường hợp, các công cụ số không chỉ tiện lợi hơn mà còn cần thiết hơn.
Đó là một phần lý do khiến nền tảng chuỗi khối Ethereum xứng đáng nhận được nhiều sự chú ý hơn trong các cuộc thảo luận kinh doanh tại châu Phi. Đối với những người muốn hiểu công nghệ vượt ra ngoài đầu cơ giá, các tài nguyên như hướng dẫn đầy đủ về Ethereum và cách hệ sinh thái thực sự vận hành ngày càng trở nên phù hợp, đặc biệt khi câu chuyện đang chuyển từ giao dịch sang hạ tầng.
Trong nhiều năm, các cuộc thảo luận về tiền mã hóa trên lục địa này thường dao động giữa tính cường điệu và tâm lý hoài nghi. Các tiêu đề thường tập trung vào biến động, đầu cơ hoặc bất ổn pháp lý. Dù những lo ngại này là có cơ sở, nhưng chúng có thể che khuất một câu hỏi phù hợp hơn đối với lãnh đạo doanh nghiệp, nhà sáng lập và nhà hoạch định chính sách: Điều gì sẽ xảy ra khi người ta không coi Ethereum chỉ là một tài sản để mua bán đầu cơ, mà coi như một lớp có thể lập trình được để xây dựng các dịch vụ tài chính số và hạ tầng số?
Sự chuyển dịch này có ý nghĩa tại châu Phi, nơi chuyển đổi số đang diễn ra nhanh nhưng không đồng đều. Kết nối di động đang mở rộng, tỷ lệ sử dụng điện thoại thông minh tiếp tục tăng, các công cụ tài chính số đang tiếp cận những nhóm dân cư trước đây chưa được phục vụ đầy đủ bởi hệ thống ngân hàng truyền thống. Theo các phân tích từ GSMA về nền kinh tế số dựa trên di động của châu Phi, công nghệ di động vẫn là một trong những động lực mạnh mẽ nhất thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trên toàn lục địa này, định hình cách con người tiếp cận dịch vụ tài chính, liên lạc và thương mại.
Trong môi trường đó, Ethereum bắt đầu giống một nền tảng linh hoạt hơn.
Về bản chất, Ethereum cho phép các nhà phát triển xây dựng ứng dụng thực hiện giao dịch và thỏa thuận thông qua hợp đồng thông minh. Đây là các chương trình tự thực thi giúp giảm nhu cầu về trung gian và tăng tính minh bạch. Đối với các công ty khởi nghiệp châu Phi và các nền tảng số hoạt động trên nhiều loại tiền tệ và hệ thống phân mảnh, kiến trúc này không chỉ thú vị về mặt kỹ thuật mà còn có ý nghĩa kinh doanh thực tế.
Điều này đặc biệt phù hợp trong các lĩnh vực mà châu Phi đã thể hiện động lực mạnh. Công nghệ tài chính tiếp tục là một trong những ngành năng động nhất của lục địa này, khi các nền tảng số giúp người dùng quản lý thanh toán, tiết kiệm và tiếp cận tài chính trong môi trường chịu ảnh hưởng bởi lạm phát, biến động tiền tệ và mức độ phổ cập ngân hàng hạn chế.
Ethereum mở rộng những gì các công cụ số này có thể làm.
Trong khi ví điện tử và ứng dụng công nghệ tài chính đã cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, thì Ethereum mang đến khả năng lập trình. Điều này cho phép các nhà phát triển xây dựng các hệ thống nơi sản phẩm tài chính, giao dịch và thỏa thuận được tự động hóa và có thể tương tác với nhau. Kết quả là một lớp hạ tầng mới có thể hỗ trợ các tương tác kinh tế phức tạp hơn.
Đối với các doanh nhân châu Phi, điều này mở ra những khả năng mới.
Một nền tảng thanh toán xuyên biên giới có thể sử dụng hạ tầng dựa trên chuỗi khối để giảm chi phí giao dịch. Một thị trường số có thể tích hợp hợp đồng thông minh để tự động hóa thanh toán giữa người mua và người bán. Một nền tảng cho vay có thể thử nghiệm các mô hình tài chính phi tập trung nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng. Đây không phải là các khái niệm lý thuyết, mà đã được khám phá dưới nhiều hình thức khác nhau trên toàn châu Phi.
Bối cảnh châu Phi khiến điều này đặc biệt đáng chú ý vì lục địa này từ lâu đã nổi bật trong quá trình thích ứng công nghệ dựa trên nhu cầu địa phương thay vì sao chép các mô hình bên ngoài. Tiền di động là ví dụ rõ ràng nhất. Mô hình này thành công vì giải quyết các hạn chế thực tế: cơ sở hạ tầng ngân hàng hạn chế, chi phí giao dịch cao và mức độ phổ cập di động rộng rãi.
Ethereum có thể đi theo con đường tương tự, nhưng chỉ khi được áp dụng với mức độ hiểu biết bối cảnh tương đương.
Cơ hội nằm ở việc giải quyết các vấn đề thực tiễn. Bao gồm giảm chi phí thanh toán xuyên biên giới, cải thiện tính minh bạch trong giao dịch, cho phép các hệ thống nhận dạng số đáng tin cậy hơn và mở rộng khả năng tiếp cận công cụ tài chính cho các nhóm dân cư chưa được phục vụ đầy đủ. Nếu các giải pháp dựa trên Ethereum có thể giải quyết hiệu quả các thách thức này, mức độ phù hợp sẽ tăng lên một cách tự nhiên.
Tuy nhiên, vẫn còn một số trở ngại.
Vấn đề quản lý là một trong những yếu tố quan trọng nhất. Trên khắp châu Phi, các nhà hoạch định chính sách vẫn đang xác định cách tiếp cận đối với tài sản số và công nghệ chuỗi khối. Một số quốc gia đã có bước đi thận trọng hướng tới quản lý, trong khi những nước khác vẫn hạn chế hơn. Sự thiếu nhất quán này tạo ra bất định cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Đồng thời, điều này cũng tạo ra cơ hội.
Không giống các thị trường trưởng thành bị ràng buộc bởi hệ thống cũ, nhiều nền kinh tế châu Phi có sự linh hoạt để thiết kế khung pháp lý cân bằng giữa đổi mới và bảo vệ người tiêu dùng. Hướng đi của các chính sách này sẽ đóng vai trò then chốt trong xác định liệu Ethereum có trở thành một phần cốt lõi của hạ tầng số của lục địa hay vẫn ở bên lề.
Hạ tầng là một yếu tố quan trọng khác.
Các ứng dụng dựa trên Ethereum phụ thuộc vào kết nối internet đáng tin cậy, mức độ phổ cập điện thoại thông minh và một cộng đồng lập trình viên ngày càng phát triển có thể xây dựng và duy trì các hệ thống này. Dù đã có tiến triển, nhưng vẫn còn khoảng cách, đặc biệt ở các khu vực nông thôn và vùng thu nhập thấp. Thu hẹp những khoảng cách này sẽ là điều thiết yếu để mở rộng áp dụng.
Bất chấp những thách thức này, một xu hướng là rõ ràng: nền kinh tế số của châu Phi vẫn đang trong giai đoạn hình thành.
Điều này tạo ra một lợi thế độc đáo. Thay vì cải tạo các hệ thống lỗi thời, doanh nghiệp và chính phủ có cơ hội xây dựng các giải pháp hiện đại, hiệu quả ngay từ đầu. Các công nghệ như Ethereum có thể đóng vai trò trong quá trình này bằng cách cung cấp hạ tầng linh hoạt, có khả năng mở rộng để hỗ trợ đổi mới.
Câu hỏi then chốt không phải là liệu Ethereum có thống trị bối cảnh số của châu Phi hay không, mà là liệu nó có thể tích hợp vào đó theo cách tạo ra giá trị hữu hình hay không.
Trong nhiều trường hợp, các hệ thống truyền thống vẫn sẽ là giải pháp thực tế nhất. Nhưng ở những lĩnh vực mà khả năng lập trình, tính minh bạch và phi tập trung mang lại lợi thế rõ ràng, Ethereum có tiềm năng bổ sung và nâng cao các mô hình hiện có.
Đó là nơi tác động thực sự của Ethereum có thể xuất hiện. Không phải là xu hướng gây chú ý trên báo chí, mà là lớp nền tảng âm thầm hỗ trợ các hình thức kinh doanh số mới, bao trùm tài chính và sự tham gia kinh tế.