Hiện Thanh Hóa đang tập trung hiện đại hóa nghề cá và thực hiện các khuyến nghị EC thông qua việc nâng cấp hạ tầng cảng cá, số hóa quản lý tàu thuyền và siết chặt truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Sớm hoàn thành mục tiêu đưa Lạch Bạng trở thành cảng cá kiểu mẫu

Cùng với cảng cá Sông Đốc (Cà Mau), Thọ Quang (Đà Nẵng), cảng cá Lạch Bạng (phường Hải Bình, tỉnh Thanh Hóa) là một trong 3 cảng cá đầu tiên trong cả nước được lựa chọn xây dựng mô hình cảng cá kiểu mẫu (tháng 9/2025).

Cảng cá kiểu mẫu tại Lạch Bạng là sự kết hợp đồng bộ giữa các lực lượng Bộ đội Biên phòng, Chi cục Biển đảo và Thuỷ sản, Ban Quản lý cảng cá và chính quyền địa phương. Mô hình không chỉ dừng lại ở việc đầu tư hạ tầng vật chất mà còn tập trung mạnh vào số hóa quản lý, tăng cường giám sát và minh bạch hóa hoạt động khai thác.

Một trong những điểm nhấn quan trọng trong xây dựng cảng cá kiểu mẫu là việc đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS). Toàn bộ dữ liệu tàu cá ra vào cảng được tích hợp, chia sẻ liên thông giữa hệ thống quản lý của Bộ Quốc phòng và hệ thống cơ sở dữ liệu thủy sản quốc gia (VNFishbase). Nhờ đó, thông tin về hành trình, vùng khai thác, thời gian hoạt động của tàu được kiểm soát chặt chẽ, góp phần ngăn chặn tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Để tháo gỡ lo ngại của ngư dân khi ghi nhật ký khai thác điện tử ngoài khơi xa, hệ thống eCDT và VNFishbase còn được thiết kế hoạt động song song ở chế độ online và offline, cho phép lưu dữ liệu khi mất sóng và tự động đồng bộ khi có tín hiệu, bảo đảm tính khả thi, công bằng và phù hợp với điều kiện thực tế trên biển.

Ban quản lý cảng cá Lạch Bạng đã phối hợp Viettel, Ban chỉ huy Biên phòng triển khai lắp đặt và đưa vào sử dụng 3 camera giám sát tại Cảng cá Lạch Bạng và 2 camera tại Trạm Kiểm soát Biên phòng để giám sát các tàu cá xuất, nhập tại cảng, cửa lạch và bảo đảm an ninh trật tự trong khu vực cảng. Hệ thống này giúp theo dõi và lưu trữ hình ảnh, dữ liệu tàu cá cập rời cảng theo thời gian thực, đảm bảo tính minh bạch và làm căn cứ xử lý vi phạm. Thông tin về loài, sản lượng và vùng khai thác được số hóa, theo dõi và đối chiếu ngay tại cảng với nhật ký khai thác, hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử và dữ liệu VMS.

Đồng thời Ban Quản lý cảng cá Lạch Bạng đã sắp xếp, bố trí các biển báo phân khu theo từng khu vực. Khu vực bốc dỡ hàng hóa và neo đậu theo chiều dài tàu cá (khu vực bốc dỡ hàng hoá cho tàu cá trên 15m, dưới 15m và khu vực neo đậu cho tàu cá trên 15m, dưới 15m). Những tàu không đủ điều kiện khai thác thủy sản cũng được bố trí khu vực riêng. Cách làm này không chỉ đảm bảo trật tự, an toàn mà còn giúp quá trình bốc dỡ hàng hóa diễn ra nhanh chóng, hạn chế va chạm, ùn ứ trong giờ cao điểm. 

Là tàu cá có công suất 450CV, chuyên khai thác hải sản ở ngư trường Vịnh Bắc Bộ, thường xuyên cập Cảng cá Lạch Bạng, ngư dân Lê Công Hồng, chủ tàu TH-90319-TS, phường Ngọc Sơn, tỉnh Thanh Hóa cho biết: "Cảng Lạch Bạng là cảng cá chỉ định nên thường xuyên có nhiều tàu cá dài từ 15m trở lên làm thủ tục xuất, nhập cảng. Trước đây, mỗi lần tàu về đông là chen chúc, chờ đợi khá lâu, nay có phân khu rõ ràng, lại được kiểm tra, đối chiếu dữ liệu nhanh gọn nên chỉ mất ít thời gian là hoàn tất thủ tục. Việc ra, vào cảng cũng thực hiện khai báo trên phần mềm điện tử, rút ngắn được nhiều thời gian hơn trước. Hải sản được bốc dỡ nhanh, đưa vào kho lạnh kịp thời nên chất lượng đảm bảo hơn, bán được giá cao hơn nên ngư dân rất phấn khởi".

Những ngư dân như ông Hồng đã dần hình thành thói quen chuyên nghiệp: ghi nhật ký khai thác đầy đủ, bật VMS 24/24 giờ, tuyệt đối không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Đây là kết quả của quá trình tuyên truyền bền bỉ từ lực lượng biên phòng, chính quyền cơ sở cho đến các cơ quan truyền thông.

Ông Đinh Tiến Đạt - Phụ trách Cảng cá Lạch Bạng, tỉnh Thanh Hóa khẳng định: Với năng lực bốc dỡ hàng hóa đạt khoảng 80.000 tấn mỗi năm, cảng cá Lạch Bạng không chỉ là nơi neo đậu, giao thương mà còn là trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá quan trọng ở khu vực Bắc Trung Bộ. Việc xây dựng cảng cá kiểu mẫu đang từng bước hình thành chuẩn mực mới cho phát triển nghề cá, chuẩn hóa truy xuất nguồn gốc thủy sản từ cảng cá. Để sớm hoàn thành mục tiêu đưa Lạch Bạng trở thành cảng cá kiểu mẫu, cảng cá đang tập trung đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền nâng cao nhận thức cho các chủ phương tiện, thuyền trưởng khi làm thủ tục đến và rời cảng nắm chắc chủ trương, định hướng của Trung ương và tỉnh về xây dựng cảng cá kiểu mẫu. 

Giám đốc Ban Quản lý Cảng cá và đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa Lê Văn Thăng cho biết: Việc xây dựng cảng cá kiểu mẫu Lạch Bạng là một bước chuyển mình toàn diện về tư duy quản lý và phát triển nghề cá theo hướng hiện đại, minh bạch và trở thành điểm tựa cho những chuyến biển dài ngày, góp phần đưa ngành thủy sản Thanh Hóa phát triển bền vững. Sau cảng Lạch Bạng, tỉnh Thanh Hóa đang tiến hành nhân rộng ra cảng Lạch Hới, Hòa Lộc và Hải Châu, là những cảng cá đủ điều kiện xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản.

Kỳ vọng từ sự đầu tư hạ tầng cho các cảng cá

Tỉnh Thanh Hóa hiện có 4 cảng cá được Bộ Nông nghiệp và Môi trường quyết định công bố là cảng cá chỉ định cho tàu cá hoạt động ở vùng khơi trở ra cập cảng, gồm Cảng cá Lạch Hới (phường Sầm Sơn), Cảng cá Lạch Bạng (phường Hải Bình), Cảng cá Hòa Lộc (xã Hoa Lộc) và Cảng cá Hải Châu (phường Ngọc Sơn). Các cảng cá chỉ định được đầu tư hạ tầng hoàn chỉnh, hiện đại, với dây chuyền xếp dỡ hàng hóa đồng bộ, cơ giới hóa khoảng 90%, đáp ứng yêu cầu “lên cá”, vận chuyển, giao thương của tàu thuyền, thương nhân. Ngoài ra, Thanh Hóa còn nhiều cảng cá khác như Hoằng Trường, Nga Tân, Hoằng Phụ, Quảng Nham được quy hoạch cảng cá loại II, loại III.

Giai đoạn 2022 – 2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện nhiều dự án đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng nghề cá như: Dự án nâng cấp, mở rộng cảng cá Lạch Hới; Dự án nâng cấp, mở rộng cảng cá Lạch Bạng; Dự án nâng cấp mở rộng cảng cá Hòa Lộc kết hợp khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá Lạch Trường; Dự án nạo vét, thanh thải dải đá ngầm luồng tàu, khu vực cảng cá và khu neo đậu tránh trú bão tàu thuyền nghề cá Lạch Bạng; Dự án nâng cấp cảng cá Hòa Lộc (thuộc Dự án phát triển thủy sản bền vững tỉnh Thanh Hóa)…

Sau khi cải tạo, nâng cấp, các cảng cá, nhất là cảng cá loại I sẽ được đầu tư hạ tầng hoàn chỉnh, hiện đại, với dây chuyền xếp dỡ hàng hóa đồng bộ, cơ giới hóa khoảng 90%; cảng cá loại II được đầu tư hạ tầng đồng bộ, trang thiết bị xếp dỡ cơ giới hóa khoảng 70%, đáp ứng nhu cầu dịch vụ hậu cần nghề cá, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và giảm tổn thất sau thu hoạch…

Cùng với đó, để quản lý, vận hành hiệu quả các cảng cá, nhất là các cảng cá chỉ định, Ban Quản lý Cảng cá và đăng kiểm tàu cá Thanh Hóa đã kiện toàn bộ máy nhân sự tại các trạm kiểm soát, đảm bảo trực 24/7 và thực hiện đầy đủ quy trình giám sát tàu cá ra, vào cảng. Quy trình quản lý tàu thuyền được số hóa và thực hiện nghiêm ngặt từ khâu kiểm soát ra vào cảng, giám sát sản lượng và số hóa dữ liệu nghề cá thông qua ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT).

Với sự quyết tâm của cả hệ thống chính trị và sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, Thanh Hóa đang cùng cả nước nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU, hướng tới mục tiêu phát triển nghề cá bền vững, hội nhập sâu rộng với thị trường quốc tế.