Phó giáo sư Nguyễn Lê Bảo Tiến - Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội - Cơ sở Linh Đàm), Phụ trách Khoa Phẫu thuật Cột sống cho biết hiện nay lối sống ít vận động, ngồi nhiều, thừa cân và sinh hoạt thiếu khoa học đang khiến bệnh lý cột sống ngày càng trẻ hóa.
Phó giáo sư Tiến phân tích, khi nói đến các yếu tố nguy cơ hiện nay của bệnh lý cột sống, đặc biệt là thoát vị đĩa đệm, không thể không nhắc đến lối sống. Trong đó, tình trạng ít vận động, ngồi nhiều trong thời gian dài - thường được gọi là “đại dịch ngồi” của thế kỷ - đang trở thành nguyên nhân hàng đầu.
Bên cạnh đó là các yếu tố như hút thuốc lá, chế độ ăn nhiều đường, thực phẩm nhanh… Trong lối sống hiện đại việc mọi người quen ngồi lâu làm gia tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh lý cột sống. Tiếp đến là tình trạng thừa cân, béo phì và thói quen ít vận động, không đảm bảo khối lượng vận động tối thiểu mỗi ngày.
Tại bệnh viện, vừa tiếp nhận Bet88com casino, thể thao, bắn cá, nổ hũ Mai Lệ H. (41 tuổi, ở tại Hà Nội) với khối thoát vị đã chèn tới 2/3 tủy sống, nguy cơ liệt rất cao nếu trì hoãn điều trị.
Bệnh nhân H. cho hay bản thân chị vốn có tiền sử đau lưng nên luôn hạn chế vận động mạnh. Một buổi sáng thức dậy, chị xuất hiện cơn đau vùng cổ vai gáy. Nghĩ là “trúng gió” như thường lệ, chị nhờ chồng đánh gió bằng trứng và bạc, thao tác nhẹ nhàng tại vùng đau. Tuy nhiên, sau 2-3 lần đánh gió, triệu chứng vẫn không cải thiện. Nhiều ngày sau đó, chị đau tăng dần, lan từ vai xuống tay.
Bác sỹ Tiến cho hay trường hợp chị H. là điển hình của xu hướng trẻ hóa bệnh lý cột sống, đặc biệt ở người làm việc văn phòng. Bệnh nhân có dấu hiệu “báo động đỏ” như đau liên tục 24/24 giờ, lan vào giấc ngủ, cổ co cứng, tay yếu - biểu hiện chèn ép tủy cổ nguy hiểm. Theo bác sỹ, khi tổn thương đã ảnh hưởng đến tủy sống, thời gian can thiệp rất hạn chế, nguy cơ liệt cao nếu chậm trễ. Sau khi giải thích kỹ lưỡng hai hướng điều trị, Bet88com casino, thể thao, bắn cá, nổ hũ đã lựa chọn phẫu thuật. Sau một tháng tái khám sau phẫu thuật, chị H. cho hay gần như hết hẳn cơn đau cổ vai gáy.
Để phòng các bệnh lý về cột sống, Phó giáo sư Tiến khuyến cáo, mỗi người nên duy trì ít nhất 30 phút tập luyện, trong đó có thể kết hợp khoảng 4-5 phút vận động cường độ cao ngắt quãng, đồng thời cần xây dựng chế độ ăn hợp lý, kiểm soát cân nặng, hạn chế thức khuya, mất ngủ và căng thẳng kéo dài. Đối với nam giới, việc sử dụng rượu, bia, thuốc lá cũng góp phần làm tăng áp lực lên cột sống, khiến đĩa đệm thoái hóa sớm.
Bác sỹ Tiến giải thích, thoái hóa đĩa đệm thực chất là quá trình mất nước diễn ra rất sớm, bắt đầu từ khoảng sau tuổi 20. Đĩa đệm vốn cần đảm bảo vừa có độ vững chắc, vừa mềm mại để hấp thu lực khi cơ thể vận động như đi, đứng, nhảy. Các lực tác động theo trục dọc sẽ được phân tán theo chiều ngang và triệt tiêu. Tuy nhiên, khi đĩa đệm bị mất nước, trở nên khô và giòn, khả năng đàn hồi suy giảm, khiến nguy cơ rách, nứt hoặc vỡ đĩa đệm tăng lên.
Những tác động đột ngột như xoắn, vặn mạnh có thể làm đĩa đệm bị tổn thương, dẫn tới thoát vị thực sự. Trong nhiều trường hợp khác, chiều cao đĩa đệm giảm dần, kéo theo hàng loạt hệ lụy liên quan đến bệnh lý thoái hóa cột sống về sau. Đáng chú ý, nguy cơ này không chỉ gặp ở người thiếu cân mà còn phổ biến ở người béo phì. Ở nhóm này, dù khối lượng cơ thể lớn nhưng chủ yếu là mỡ, trong khi khối cơ trung tâm - yếu tố quan trọng giúp nâng đỡ cột sống - lại rất thấp, không đủ khả năng chịu tải. Điều này làm gia tăng nguy cơ bệnh lý cột sống và xu hướng “trẻ hóa” ngày càng rõ rệt.
Đặc biệt, bệnh béo phì còn kéo theo hàng loạt rối loạn chuyển hóa như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tăng acid uric… Những tình trạng này làm gia tăng nồng độ các hormone như insulin và estrogen vốn có vai trò thúc đẩy phản ứng viêm trong cơ thể. Sự kết hợp của viêm mạn tính và rối loạn chuyển hóa sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hệ thống khớp, dây chằng và đĩa đệm, đẩy nhanh quá trình thoái hóa.
Theo Phó giáo sư Tiến, nếu tiến hành xét nghiệm diện rộng ở nhóm nhân viên văn phòng trẻ tuổi hiện nay, nhiều khả năng sẽ phát hiện sớm các rối loạn chuyển hóa kể trên. Đây chính là nguyên nhân khiến các cấu trúc như diện khớp, dây chằng và đĩa đệm bị tổn thương từ sớm, dẫn đến thoái hóa cột sống. Đây là một vòng xoắn bệnh lý khép kín, nếu can thiệp và cắt đứt được một mắt xích, các yếu tố còn lại sẽ dần được cải thiện. Khi đó, mỗi người mới có thể duy trì một cột sống khỏe mạnh, bền vững theo thời gian./.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa điều trị thành công ca nhiễm trùng mô mềm phức tạp, hậu phẫu cột sống, trên nền bệnh lý nền nặng, phức tạp và nhiễm vi khuẩn đa kháng.