Đâu là cách thức giúp Võ Thiện Thanh biến hóa trong việc sáng tạo? Đâu là hướng đi sau những thành công đã gặt hái được? Phần nào sẽ được giải đáp trong cuốn tản văn Một hôm tôi bỗng nhớ ra do Võ Thiện Thanh chấp bút, Phanbook và NXB Dân trí vừa mới ấn hành.

Trong làng nhạc Việt Nam đương thời, Võ Thiện Thanh là người giỏi nuôi dưỡng đam mê cũng như tình yêu dành cho âm nhạc dài, rộng và sâu.

Từ chuyện đời thường đến hậu trường

Với tác phẩm này, phổ độc giả rộng là rất dễ thấy, trải dài từ những người yêu quý anh và các nghệ sĩ đã từng cộng tác nói riêng, nhạc Việt Nam nói chung; cũng như muốn lắng nghe thêm sau những chia sẻ mà anh đã viết trên mạng xã hội.

Nếu theo dõi Võ Thiện Thanh, có thể nhận thấy tuy khá kín tiếng, nhưng trên các "diễn đàn mở", anh lại là người thường hay chia sẻ, từ chuyện đời thường, các tình tiết "sau hậu trường" sản xuất âm nhạc… đến mối quan tâm rộng hơn, hướng về vũ trụ, nhân loại và cuộc đời này. Cuốn sách cũng bao gồm những điều đó.

Vì không viết bởi mục đích nào khác ngoài phản ánh mình và nhìn thật sâu vào tận vấn đề, từ đó tìm kiếm lối thoát khả dĩ giữa một đời sống quá nhiều nhiễu nhương, nên chúng không đao to búa lớn mà lại gần gũi, bình dị kỳ lạ. Võ Thiện Thanh không cố tỏ ra là một nhạc-sĩ-viết-văn, thay vào đó, cũng như âm nhạc, anh chỉ là bản thân mình.

Cũng vì lẽ đó cuốn sách chứa đựng rất nhiều thông tin mà người yêu nhạc mong muốn được biết về các dự án anh đã thực hiện. Như khẳng định: "Thật lòng mà nói, nếu không thể hoàn thành Nụ cười, với tôi sự nghiệp âm nhạc ở kiếp sống này coi như thất bại!", nhiều trang viết được dành riêng ra để nói về sản phẩm đầy tâm huyết này. Qua đó ta hiểu 16 năm đằng đẵng hoàn thành Nụ cười chính là con đường mà anh tìm kiếm bóng dáng "Thượng đế" như sự giải thoát. Những trang viết ấy cũng đồng thời hé lộ một Nguyên Thảo kín tiếng, người mà "một khi cô ấy chưa thật sự cảm hay nắm chắc tinh thần và thông điệp một bài hát nào đó, không ai có thể ép cô ấy được. Tôi chỉ có thể biết một điều: chờ đợi!".

Không chỉ "họa mi của mảnh đất Đà Lạt", ở đó ta còn thấy một Hà Anh Tuấn "can đảm, luôn dự cảm và tin tưởng tuyệt đối ở những miền đất lạ của âm nhạc, ngoài những thứ quen tai mà anh đang làm", một MTV vẫn đang hoạt động vì sự hồn nhiên, không chỉ coi nhau như những đồng nghiệp mà là anh em… Đó còn là những "đồng môn" ở lĩnh vực này: Đức Trí, Dũng Dalat, nhóm bè Cadillac, NSND Tạ Minh Tâm… 

Anh cũng dành nhiều trang viết nói về những người đã truyền cảm hứng, như các "đàn anh" Quốc Dũng, Thế Hiển, Trần Tiến… cũng như 2 chuỗi bài viết về các nhạc phẩm đi cùng thời gian, với chủ đề biển - cội nguồn của anh (thị xã Lagi, Bình Thuận cũ) và mùa xuân - đề tài một thời gian dài anh từng đảm nhận công việc phối khí.

Từ pop rock đến nhạc AI

Với ai yêu nhạc, nghiên cứu âm nhạc, Một hôm tôi bỗng nhớ ra cũng nói về những suy tư trong lĩnh vực chuyên môn, từ quan niệm "chắt lọc và tỉ mỉ làm nên sự bất tử", xu hướng nơi tính thể loại ngày càng mờ nhạt trong âm nhạc đương đại; đến cảm hứng cá nhân, nơi nhạc pop rock Anh - Mỹ thập niên 1980 - 1990 là một bệ phóng mà anh xem là "khoảng thời gian đẹp nhất, rồi kể từ đó đến nay, nhân loại dường như bước vào thời kỳ mà công nghệ và vật chất vây quanh, thời kỳ kỹ thuật số cùng với lối sống nhanh làm mọi thứ bị khuấy đảo hỗn loạn".

Bắt kịp thời đại, anh cũng bàn về AI (trí tuệ nhân tạo), qua đó khẳng định dẫu cho nhân loại bước về phía nào, thì những cảm xúc được tạo ra từ tiếng rao đơn giản nhất, tiếng sáo của một nghệ sĩ mù hay âm nhạc cổ điển… vẫn là độc nhất, không máy móc nào có thể mô phỏng đầy đủ cảm nhận. Ngược lại, sự xuất hiện của công nghệ ấy càng khiến những người sáng tạo phải thay đổi mình, không ngừng đổi mới, làm chủ cuộc chơi.

Từ con người nghệ sĩ đến con người suy tư

Không dừng ở âm nhạc, những trang viết này còn là những trải lòng về các quan sát và quy chiếu về cuộc sống của Võ Thiện Thanh. Tại đây, "con người nghệ sĩ" dần chuyển hóa thành "con người suy tư". 

Nhan đề Một hôm tôi bỗng nhớ ra được chọn không phải không có lý do, bởi đó không đơn thuần là ca khúc có nhiều kỷ niệm, mà còn miêu tả một cách rõ nhất "màu sắc" của cuốn sách này, khi những suy tư vốn bị dồn nén giờ như sống dậy. Những chia sẻ ấy vừa ngẫu hứng như chợt nhớ ra, vừa được suy nghiệm một cách sâu sắc đã từ lâu rồi. Chúng cho cảm giác như được viết xuống không chút dụng công, bởi nhiều trong số đó bắt nguồn từ những đoạn đối thoại thường ngày với con cái, bạn bè, đồng nghiệp… nhưng bởi được lọc qua màng suy ngẫm, mà đã mở ra nhiều cách nghĩ mới.

Đơn cử ngay từ những trang đầu tiên, anh không ngần ngại đi vào vấn đề: "Tôi biết bạn đang mất niềm tin. Tôi cũng vậy! Tôi biết bạn không còn niềm cảm hứng, không chỉ là sau một cuộc bể dâu, mà chính là những vết thủng hiện ra chi chít nơi đáy con tàu mà chúng ta vừa cùng nhau vượt qua cơn bão tố. Những vết thủng không thể giấu giếm, không thể phủ đậy!".

Đó là giai đoạn Covid-19 kinh khủng, là khi con người ngày càng vô tình và nhân loại này đầy rẫy xung đột cũng như bạo lực trong thời gian qua… Đó cũng còn là "một nền giáo dục thừa thành tích nhưng thiếu yêu thương, một nền nghệ thuật thừa chiêu trò, tai tiếng nhưng thiếu thẩm mỹ, một nền tâm linh thừa cúng bái và cầu danh lợi, nhưng lại thiếu từ bi, lòng trắc ẩn và khát vọng để được giải thoát".

Từ hiện thực ấy, qua sự hồn nhiên thơ trẻ, cái đẹp của nghệ thuật, thiên nhiên và đức tin là tài sản quý giá, anh khiến ta tin cái ác tồn tại để cho ta biết cái thiện là gì, và cái đẹp sẽ hướng ta đến những điều tốt đẹp dẫu trong thời đại ngập tràn bóng tối... Với Võ Thiện Thanh, anh xem giáo dục - nghệ thuật - tâm linh chính là nền tảng cốt lõi về mặt tinh thần của đời sống này, vì vậy hãy cùng đồng hành với những đứa trẻ trên chính con tàu hiện đang lao nhanh về phía tận thế. Anh cũng nhắc ta tin vào tình yêu, bởi đó là con đường duy nhất về với nhân tính bên trong…

Điều đó phần nào lý giải vì sao bên cạnh những bản pop tạo nên tên tuổi ở giai đoạn trước, thì theo thời gian, anh dần chuyển sang nhiều chủ đề mang tính phổ quát, chạm đến bản nguyên như trong các dự án Khánh Linh's Journey, Người Việt Nam, Nụ cười… gần đây.

Qua đó, cuốn sách nhỏ này không chỉ giúp ta hiểu thêm về một nhạc sĩ bền bỉ sáng tạo và một con người đầy ắp suy tư, mà còn nhận ra cho đến sau cuối, điều quan trọng nhất là giữ được tâm hồn nhạy cảm cũng như niềm tin vào cuộc sống này.