“Tôi không cần họ giúp về phòng thủ drone. Chúng tôi hiểu về drone hơn bất kỳ ai. Thực tế, chúng tôi có những chiếc drone tốt nhất thế giới”. Trong một động thái công khai thể hiện sự coi thường Kyiv, Donald Trump đã phát biểu như vậy trên Fox News vào thứ Sáu tuần trước, cho rằng Mỹ không cần hợp tác để đối phó với các UAV mà Iran đang sử dụng trong cuộc chiến Trung Đông nhằm trả đũa Mỹ và Israel.

Tuy nhiên, Israel dường như lại có quan điểm khác và đang chú ý đến công nghệ mà Kiev phát triển. Đồng thời, Ukraine cũng đang tìm cách học hỏi từ hệ thống phòng không Vòm Sắt của Israel để xây dựng hệ thống riêng.

“Tuyên bố thì vẫn chỉ là tuyên bố”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đáp lại, không muốn bị cuốn vào tranh cãi. Ông hiểu rằng, đằng sau những lời nói đó, thực tế về năng lực quân sự của Ukraine phức tạp hơn nhiều.

Sau khi Mỹ, các nước châu Âu và các quốc gia Vùng Vịnh thể hiện sự quan tâm, Israel là quốc gia mới nhất đánh giá cao những tiến bộ của Ukraine, theo các nguồn tin từ Kiev.

Khi Ukraine đối mặt với chiến dịch quân sự của Nga năm 2022, Israel đã không cung cấp “át chủ bài” của mình - hệ thống Iron Dome - cho Kiev. Điều này buộc Ukraine phải tự phát triển hệ thống phòng không riêng – một thách thức khổng lồ về nguồn lực, công nghệ, và đặc biệt là do lãnh thổ nước này rộng lớn gấp khoảng 30 lần Israel.

Đại sứ Ukraine tại Tel Aviv, Yevgen Kornichuk, cho biết Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu muốn trực tiếp trao đổi với ông Zelensky về vấn đề vũ khí trong thời gian tới.

Trong nhiều năm, để duy trì quan hệ với cả Nga và Ukraine, Israel đã từ chối yêu cầu của Kiev về việc tiếp cận hệ thống phòng không của mình – vốn gồm nhiều lớp bảo vệ ở các độ cao khác nhau. Ông Netanyahu từng giải thích vào năm 2023 rằng ông lo ngại công nghệ này có thể rơi vào tay Iran. Tuy vậy, Israel đã cung cấp hệ thống cảnh báo sớm giúp Ukraine giảm thiểu thương vong từ các cuộc không kích.

Theo chuyên gia Yehoshua Kalisky, Israel hành động thận trọng vì muốn duy trì quan hệ với Nga – cường quốc có khoảng 1,5 triệu công dân sống tại Israel. Trong bối cảnh hiện tại, ông Netanyahu cần rất cẩn trọng giữ mối quan hệ với Tổng thống Nga Vladimir Putin, dù Ukraine cũng đang hỗ trợ Israel trong việc đối phó Iran.

Sau nhiều năm chiến tranh khiến hàng chục nghìn người thiệt mạng, Ukraine hiện đang phát triển hệ thống phòng không của riêng mình dựa trên kinh nghiệm thực chiến.

Với mục tiêu này, Tổng thống Zelensky đã bổ nhiệm ông Pavlo Yelizarov - nổi tiếng nhất với tư cách là người sáng lập và chỉ huy "Nhóm Lasar", một đơn vị UAV từng phá hủy một lượng lớn thiết bị quân sự của Nga - làm Phó tư lệnh Không quân vào tháng 1. Ông Yelizarov thừa nhận một trong những thách thức lớn nhất là diện tích lãnh thổ quá rộng.

Hiện nay, Nga có khả năng tấn công bằng drone, bom và tên lửa trên toàn bộ lãnh thổ hơn 600.000 km² của Ukraine. Việc thiếu vũ khí để đối phó các cuộc tấn công từ trên không vẫn là yêu cầu cấp thiết của Kiev với các đồng minh.

Chỉ trong tuần qua, Nga đã phóng 1.770 drone cảm tử, hơn 1.530 bom và 86 tên lửa vào Ukraine, theo Tổng thống Zelensky.

“Nga đang cố gắng tấn công theo từng đợt lớn để áp đảo hệ thống phòng không của chúng tôi. Vì vậy, chúng tôi cần các giải pháp công nghệ mới để phản ứng nhanh hơn”, ông Yelizarov cho biết. Ông nhấn mạnh rằng hệ thống hiện đại cần kết hợp radar, tên lửa phòng không và tác chiến điện tử.

Tuy nhiên, “lá chắn” của Ukraine phải phù hợp với năng lực trong nước và nguồn vũ khí phương Tây. Các lãnh đạo quân sự hiểu rằng họ không thể chỉ dựa vào các hệ thống đắt đỏ như Patriot hay IRIS-T.

“Chúng tôi phải xây dựng một ‘vòm chống drone’ cho Ukraine – hệ thống không chỉ phản ứng mà phải tiêu diệt mối đe dọa ngay khi tiếp cận”, Bộ trưởng Chuyển đổi số Mikhail Fedorov nói.

Một phần của hệ thống này là drone đánh chặn. Ukraine đã đạt hiệu quả cao hơn trong việc bắn hạ UAV bằng drone so với pháo phòng không hoặc trực thăng. Theo ông Yelizarov, các đơn vị phòng không cơ động đã đạt tỷ lệ bắn hạ khoảng 50% drone đối phương, dù Nga ngày càng sử dụng chiến thuật “bầy đàn UAV”.

Các UAV do Ukraine thiết kế – nhằm đối phó drone Shahed và biến thể do Nga sản xuất – đang thu hút sự quan tâm từ Israel, Mỹ và các nước Trung Đông. Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco được cho là đang cân nhắc mua các drone này, dù một công ty Ukraine đã từ chối do không đủ năng lực sản xuất.

Trong khi đó, Ukraine đã triển khai các đội chuyên gia gồm quân nhân, kỹ sư và chuyên gia drone tại nhiều khu vực, bao gồm cả một căn cứ quân sự Mỹ ở Jordan. Tổng thống Zelensky khẳng định họ chỉ tham gia với mục đích phòng thủ, không tấn công Iran.

“Chúng tôi nhận được nhiều yêu cầu hỗ trợ từ các quốc gia và cả phía Mỹ. Các lực lượng của chúng tôi đang hợp tác ở nhiều cấp độ”, ông Zelensky nói.

Phát biểu xem nhẹ năng lực drone của Ukraine của Tổng thống Trump diễn ra cùng lúc với hai quyết định gây tranh cãi khác: dỡ bỏ tạm thời lệnh trừng phạt đối với tàu chở dầu Nga và chưa nối lại vai trò trung gian hòa giải giữa Nga và Ukraine.

Trong bối cảnh đó, Iran đã trực tiếp đe dọa Ukraine, coi nước này là đồng minh của Israel. Quan chức Iran Ibrahim Azizi cảnh báo rằng việc Ukraine hỗ trợ Israel bằng drone có thể khiến toàn bộ lãnh thổ Ukraine trở thành “mục tiêu hợp pháp”.